20 maart 2026
Normvervaging
De overbevolking in onze Belgische gevangenissen bleek slechts een opstapje. Het raakte de koude kleren van de modale Vlaming niet dat gedetineerden zelfs geen bed meer kregen. Ze moesten er maar voor zorgen dat ze niet in de gevangenis geraakten.
Het duurde een paar jaar voor er een politieke meerderheid gevonden werd om een symbolische streep in het zand te trekken in de Gaza-kwestie. Ook kinderen van terroristen mochten het blijkbaar ontgelden. Het waren onze kinderen niet. Moesten we ons nu ook nog het leed van heel de wereld aantrekken?
De oorlog in het nabije Oekraïne kon ons nog enigszins beroeren. Niemand wil op de vlucht moeten voor oorlog en geweld. We brachten lang solidariteit op, maar nu dat conflict aansleept en onze begrotingscijfers in het rood gaan, zit er ruis op.
Een wapenbeurs waarvoor kinderen korting krijgen was de volgende bocht om te nemen. De fascinatie voor precisie en techniek werd decennia gekweekt. De Tom Cruises van de wereld haalden er Oscars mee binnen.
Toen Hans Van Themsche met al te gemakkelijk verkregen wapens enkele willekeurige slachtoffers maakte in Antwerpen, mocht iedereen van ons nog de zolder op om oude jachtgeweren in te leveren.
Zelfs het Vlaams-nationalisme dreef toen nog enigszins op haar pacifistische onderstroom.
Vandaag slapen er 644 (!) gedetineerden op de grond. De meesten hebben met wapens en oorlog niets te maken. Ze kampen met psychische, sociale en financiële problemen. Ze hebben de vele hordes van onze wantrouwige hulpverlening niet kunnen nemen. Nadat ze zijn vrijgelaten komt de horde van het vooroordeel erbovenop. Want ze zaten in de gevangenis. Geen rook zonder vuur. Ze krijgen weinig toegang tot woning- en arbeidsmarkt, maar vinden des te vlotter de weg terug naar de gevangenis. Het monopoliespel krijgt in deze woelige tijden de allures van een Far West. En weer vinden we het een discriminatie die te begrijpen valt. Het leven is er immers voor iedereen harder op geworden.
We zijn zo geleidelijk aan heel veel normaal gaan vinden. Ons collectief geweten is eigenlijk zo goed als defect. Het is kapotgeschoten met beelden van kinderlijkjes en steden die tot ruïnes gebombardeerd zijn. De Opperleider van het Westen schuwt de termen 'episch' en 'Armageddon' niet. Het lijkt of we midden in de Game of Thrones zijn beland.
De jaarlijkse piek in de gedetineerdenpopulatie moet nog bereikt worden. Die komt er normaal in mei aan. Moeten we echt wachten tot onze gedetineerden een vluchtweg naar het front aangeboden krijgen? Gaan we echt zo diep?
De ontvolkingsvoorstellen, tijdelijke zowel als meer structurele, zijn allemaal uit de politieke arena gewerkt. Zoals in zovele dossiers geraakt de regering die zichzelf de daadkrachtigste van de voorbije halve eeuw noemt, het over geen enkele van die voorstellen eens. De penitentiaire noodwet bracht zoals voorspeld geen zoden aan de dijk. Ze was integendeel een alibi om de zogenaamde stock aan onuitgevoerde korte straffen toch uit te voeren. De snelle doorstroom bleek een fabeltje. Alleen voor het bijbouwen van cellen geeft deze regering haar fiat, terwijl iedere criminoloog weet dat dit tot verdere verhitting van de repressieve logica leidt, de duurste van alle oplossingen is en een uitputtingsslag aan gunningsprocedures in het vooruitzicht stelt.
Deze regering hakt dan wel harde knopen door in het tewerkstellings- en pensioendossier, even hardnekkig is ze in haar ongevoeligheid voor mensenrechten. Ethiek en realpolitik zijn duidelijk verschillende werelden. Stoerdoenerij en effect op het terrein eveneens.
Met recht en reden mogen we stellen dat de normvervaging die de procureurs in hun inaugurale redes jaar na jaar ten overvloede aanklagen, daarbij verwijzend naar de vele escalaties in het financiële- en het drugmilieu, thans het hoogste politieke niveau van ons land heeft bereikt.
(18/03/2026)