1 juli 2026
Filosofie in de modder
'Cruciaal is dat je jezelf overhaalt om van de wereld te houden. Als je de schoonheid ziet van de breekbare menselijke soort, van bouwkunst, sport, staatsrecht, gastronomie en al die andere manieren die we verzonnen hebben om ons biologische repertoire te verfijnen, dan pas kun je eigen bijdrage, hoe klein ook, naar waarde schatten.' – René Gude
Op mijn onderarm zitten striemen en ik heb stijve bilspieren en schouders. Door te schrijven herleef ik mijn ervaring, verdiep ik mijn begrip ervan en koester ik mijn gevoel van tevredenheid over mijn prestatie. Mud Masters heeft festivalvibes. Waar het bij festivals doorgaans gaat om harde muziek en drinken, draait het bij Mud Masters om sport en sportiviteit. Twee weken na onze eerste marathon, zijn mijn zoon Julius en ik bij Mud Masters in Vijfhuizen. Ik kijk vooraf thuis op de website. Het valluik waarop je boven het water staat en dat wegklapt zodat je naar beneden valt, boezemt angst in.
Ik heb de afgelopen maanden behoorlijk wat yoga en calisthenics getraind met extra deadhang aan het hangboard. In het startvak – de start gaat in groepen – is er een vrolijke warming-up. We staan aan de voet van wat eruitziet als een gigantische graspyramide. De lopers moeten de piramide beklimmen via een graszijde. Er is opzwepende muziek. Julius en ik geven elkaar een high five. Ik voel opwinding en ontroering. Om dit samen met mijn zoon te doen, ontroert me. Er wellen tranen op. Dat was het moment voor de start. Julius is als eerste van onze groep boven. Hij rent als een soepele berggeit de helling op. Ik zwoeg erachteraan en bereik als tweede de top.
We doen de 16 km-run. Het mooie aan dit sportfestijn is dat er veel mogelijkheden zijn – je hoeft niet topfit te zijn om mee te doen. De afstanden zijn 3, 6, 12, 16 en 42 km. En je kunt gerust obstakels overslaan. Het is niet zoals bij een survivalrun waar als het niet lukt een obstakel te nemen, jouw polsbandje wordt doorgeknipt en je het parcours niet haalt. De obstakels zijn meestal minder moeilijk qua techniek en kracht dan bij een survival run, maar wel spectaculairder. Op het 16 km-parcours zijn er dertig obstakels en ik weet niet of daar alle keren dat je door water moet waden en zwemmen bij geteld zijn. Je loopt het parcours dus grotendeels met natte kleren en zware schoenen. Mijn hangtraining loont bij de monkey bar-obstakels en de ninja bars waarbij je hangend naar ongelijksoortige grepen moet zwaaien. De steile glijbaan waarbij je in het water gelanceerd wordt, is spectaculair. Bovenaan voel ik angst. Het volgende moment vlieg ik al door de lucht en lig ik in het water. Niet denken, doen. Dat blijkt te helpen.
Filosofie in de modder
Door de vele obstakels valt het hardlopen enorm mee. Je loopt nooit ver en je kunt steeds op adem komen. We hebben adem over om te praten – bij de marathon was dat wel anders. Hoewel de marathon minder zwaar is voor het bovenlichaam, vond ik die wel zwaarder door de cardiobelasting en ook voor mijn benen. Het was toen trouwens moordend warm. Bij de mudrun is het heerlijk weer: half bewolkt, af en toe zon en een graad of twintig. Perfect weer voor deze inspanning. De Mud Masters-marathonlopers zijn herkenbaar aan paarse hesjes. Ik groet ze allemaal en roep hen bemoedigende en bewonderende woorden toe. Julius en ik hebben het erover of we volgend jaar de Mud Master-marathon zullen doen.
De modderbaden zitten aan het einde van de run. Het zijn de zogenaamde trenches met lauwwarme grijze modder waar je over een parcours van modderheuvels met daartussen modderpoelen moet klauteren en glijden. Julius werpt zich telkens van de heuvel midden in de modderpoel. Hij is een blije kleuter. Aan het eind van deze modderbaden staat een fotograaf voor een Mud Master-foto.
Dan komen we bij wat genoemd wordt the execution: het valluik een meter of vier boven het water. Mijn bril heb ik afgedaan. Ik zie zeer weinig zonder. We beklimmen het obstakel en komen bij het valluik. Ik voel angst en ik durf niet. Maar er is geen tijd om te haperen. De persoon voor ons is al in de diepte verdwenen. We hijsen het luik omhoog en we staan naast elkaar op het valluik. Handen voor de borst en naar voren kijken. Ik hoor geen aftellen. Een golf van angst wanneer ik door de lucht zweef en dan het gebruis van het water dat aangenaam voelt. Ik zak diep onder water. En dat was het dan. De angst van tevoren was groter dan dat het daadwerkelijk eng was. Met verhoogde hartslag, een piek in adrenaline en dopamine, zwemmen we in een triomfroes naar de kant.
Filosofie in de modder
We komen bij een obstakel waar je een stuk scheepsketting moet dragen. De ketting heeft enorme schakels en weegt zeker twintig kilo. We moeten er een parcours van een paar honderd meter mee afleggen. Het gaat erom de ketting goed over je schouders te drapperen zodat ze niet in je nekt drukt. Julius en ik behoren tot de weinigen die rennen met de ketting. Een stuk verderop moeten we met een zandzak rondrennen. Dan een stuk lopen met je buddy op de rug, met je buddy als kruiwagen en een emmer volscheppen met wit zand en deze een heuvel op dragen. Ongelofelijk hoeveel je als mens kunt verdragen.
De sfeer is goed. Mensen moedigen elkaar aan. Helpen elkaar een handje. Bij sommige obstakels is samenwerking noodzakelijk. Zoals bij de Great Wall, waarbij je op een muur van meer dan drie meter hoog moet klimmen. Heel weinigen lukt het om zonder hulp de muur op te komen. Julius lukt het. Hij behoort tot de top 1 procent van de atleten. Misschien wel de 0,1 procent. Hij is een allroundatleet: soepel, krachtig, explosieve kracht, geweldig uithoudingsvermogen, lef. Julius loopt ook anders dan de meesten: hij danst en speelt. Onderweg doet hij op een gymtoestel in het park nog even een muscle-up.
Het kruipen, klimmen, klauteren, tijgeren, rennen, balanceren, springen, zwemmen en hangen maakt dat je alle spieren in je lichaam gebruikt. Je vóélt je lichaam. Het is heerlijk. Als je niet fit genoeg bent is het afzien, maar als je wel fit bent is het een plezierige uitdaging. Er zijn drinkposten er is muziek. Julius en ik blijven rennen – niet heel hard, maar wel rennen – we halen veel mensen in en worden niet één keer ingehaald, behalve tijdens het afzien bij het zagen.
Filosofie in de modder
Zagen kost veel tijd. Er liggen stammetjes van nat hout en handzagen. Je moet een stuk van een stam zagen en het losse stuk in een bak doen. Dat is lastiger en zwaarder dan gedacht. Met een botte zaag zagen in nat hout gaat niet makkelijk. De zaag zit steeds muurvast. Veel deelnemers geven het al snel op. Julius en ik bijten ons vast. Ik maak twee gleuven – in een V-vorm – om zo meer ruimte te hebben voor de zaag. Als ik er bijna doorheen ben, lukt het me om het overige gedeelte er met mijn voet af te trappen. We worden tijdens het zagen door veel deelnemers gepasseerd. Maar we hebben het volbracht. Het geeft een groot gevoel van voldoening. (Een paar dagen later voel ik mijn duim nog van de zaagbeweging.)
Ik merk dat ik gaandeweg algeheel moe word, maar ik kom over de obstakels – Julius vliegt er nog steeds overheen. Bij het obstakel waar je onder een net moet tijgeren door de modder en er elektriciteitsdraden hangen die als je ze aanraakt een schok geven (als van prikkeldraad), ben ik hem kwijt. Ik ben er snel doorheen getijgerd. Ik voel een paar venijnige schokken. Ik sta te wachten op Julius maar ik zie hem niet. Ik vraag me af of hij doorgelopen is, maar ik weet dat op mij wacht. Dan zie ik hem eronderuit komen. Hij doet de slaktechniek: zo laag mogelijk over de grond om maar geen schok te krijgen.
Vergeleken bij de marathon heb ik weinig deelnemers op apegapen zien liggen. Bij de Utrechtse marathon waren best veel mensen door de hitte bevangen of hadden kramp. De finish komt dichtbij. We zijn vrolijk. Hand in hand gaan we over de finish! Een machtig mooie ervaring met veel emotie. Het doet me goed dat het me lukt. Mijn calisthenicstraining loont, zo blijkt. De organisatie is tiptop in orde. Alles verloopt soepel. We komen erachter dat we één obstakel gemist hebben en we dus ergens een klein stukje overgeslagen hebben. Er is duidelijke bewegwijzering, ook voor de verschillende afstanden; drinkposten, wc’s onderweg, EHBO. Ik word blij, vrolijk en gelukkig van zo’n event: mensen hebben lol, het is een lichamelijke en mentale uitdaging, er is saamhorigheid. Mud Masters is, zo bedenk ik me, een geschikt teambuildingevent. Bij de finish is er genoeg te drinken en kun je het felbegeerde Mud Master-T-shirt ophalen. Dat is leuker dan een medaille. Een medaille doe je maar kort om, met een T-shirt kun je shinen. Een medaille kun je er optioneel bij kopen. Heerlijk om droge kleren aan te trekken. We eten samen een frietje en gaan voldaan naar huis.
Mud Masters kun je filosofisch duiden als een vrijwillige beproeving waarin je via lichamelijke weerstand, confrontatie met kwetsbaarheid en samenwerking betekenis zoekt buiten de comfortabele routines van het dagelijks leven. De stoïcijnen, zoals Epictetus en Seneca, vonden dat je jezelf bewust mocht blootstellen aan kou, vermoeidheid en ontbering om dan minder afhankelijk te worden van comfort. De modder, het ongemak en de inspanning zijn dan geen obstakels, maar oefeningen in gemoedsrust.
Volgens existentialisten krijgt een handeling betekenis doordat zij vrij gekozen is. Niemand móét een obstakelrun lopen. Juist de vrijwilligheid maakt het interessant: je kiest voor iets dat pijn doet, vies is en kan mislukken. Daarmee wordt de vraag zichtbaar: wat vind ik de moeite waard om voor te lijden? In het dagelijks leven vergeten we vaak dat we een lichaam hébben; tijdens een obstakelrun kun je dat niet meer. Adem, zwaarte, angst en evenwicht vullen het bewustzijn. De filosoof Maurice Merleau-Ponty zou zeggen: je ervaart de wereld niet vanuit een los hoofd, maar vanuit een handelend lichaam.
Antropologisch is Mud Masters een modern ritueel: deelnemers verlaten tijdelijk het gewone leven, ondergaan een beproeving en keren terug met een verhaal, een T-shirt en een veranderd zelfbeeld. De modder werkt als een symbolische gelijkmaker: status, beroep, leeftijd en uiterlijk verliezen tijdelijk gewicht.
Wat me dwars zit, is dat Mud Masters een militaire oorsprong heeft. De inspiratie komt van militaire stormbanen. Er is een transformatie van een militaire setting naar een festivalsetting. Er blijft iets knagen. Sommige obstakels doen denken aan de loopgraven van WO I. Tijdens het rennen word ik heen en weer geslingerd tussen de negatieve associaties van oorlog en de positieve festivalvibes.
Ik hoop (in het najaar) nog een Mud Masters te doen, maar dan met beide zonen, met Julius en Hugo. De sportevenementen als de marathon, de 80 km Kennedymars, BunniksMooiste (12 km hardlopen), survivalrun en Mud Masters zijn voor mij manieren om samen met mijn zonen ervaringen te delen. In het najaar ook een onder jongeren populaire fitnesshyrox gepland met mijn neef Len.
Laten we een Mud Master-cultuur koesteren. Voor scholieren is dit machtig mooi, zeker om dit samen met hun leraren te doen. Gymlessen zijn dan een training hiervoor. En leerlingen kunnen zelf kiezen welke afstand ze willen afleggen.
Mud Masters doet me denken aan de uitspraak van Johan Huizinga: 'De sport schept levenskracht, levensmoed, orde en harmonie, kostbaarste dingen voor de cultuur.' Er blijken zoveel sportieve evenementen te zijn. Nederland is een paradijs. Het lijkt wel of ik daar telkens op uit kom als ik een essay schrijf: of ik nu schrijf over theater, zoals SPRING in Utrecht en Oerol op Terschelling, over de verzorgingsstaat, over het bloeiende culturele leven, telkens kom ik erop uit dat Nederland het paradijs is.