21 augustus 2026
Het ene en het vele
Deze zomer werd het op verschillende manieren duidelijk dat het bestaande model aan het wankelen is. Het kapitalisme leverde een deeltje van de wereld grote materiële en fysieke welstand op, maar het is ecologisch, geopolitiek en als we eerlijk zijn ook psychologisch niet langer houdbaar. Misschien zijn we in de uitbouw van onze complexe samenleving wel vergeten dat we een fragiele soort op een kwetsbare planeet zijn.
Verblind door de rekenkracht van ingenieuze machines en verstrikt in een veelheid van culturele, juridische en industriële constructies zien we geen weg meer uit de impasse, omdat het besef van wat ons overstijgt is weggecijferd.
Wat duizenden jaren door de mens aan wijsheid in ethische verhaallijnen werd opgestapeld, geraakte ten prooi aan een naïef geloof dat we onze natuurlijke omgeving konden doorgronden om ze naar onze hand te zetten. We verwarden rationaliteit met de fenomenale precisie van onze ruimtelijke beweeglijkheid. Alsof er niet veel meer is dan mobiliteit van mensen en voorwerpen, niet veel meer is dan verzameling en verwerking van informatie. Alsof het niet redelijk zou zijn om voorrang te geven aan de erkenning door de ander en aan de medemenselijkheid.
Een handelingenpatroon dat aan het infuus van een interesteneconomie ligt, laat ons vervolgens niet toe om voorbij de illusie te denken dat we ons bestaan enkel vanuit financiële winst kunnen vrijwaren.
Deze zomer werd duidelijk dat de combinatie van die financiële waanzin met technologische hoogmoed en gezichtsvernauwing tot een existentieel gevaar kan uitgroeien. Met drie hittegolven op rij kregen we een eerste serieuze waarschuwing.
Misschien is de ene stille waarheid al veel te lang door het lawaai van het vele overstemd.
Lange tijd konden we spirituele inspiratie wegzetten als iets primitiefs. De volkeren die ons beschavingsniveau nog niet hadden bereikt, bleken de eersten om hongersnood, epidemieën en wrede oorlogen te moeten incasseren. Ze aanbaden vreemde goden, terwijl de beschaafde volkeren de bacillen isoleerden en succesvol met vaccins te lijf gingen.
Maar nu de gevolgen van een maalstroom die stilvalt en van een ontregelde markteconomie geleidelijk aan ook Europa’s deel zijn, tekent zich een doembeeld af van een hoogtechnologische beschaving die alsnog in vlammen opgaat.
Droogte, politieke en economische instabiliteit en slechte vooruitzichten inzake de levenskwaliteit blijken niet langer de prijs van onderontwikkeling. In tegendeel. Ze blijken de wrede tol van wat we de beschaving zelf zijn gaan noemen. Ook een samenleving drijvend op gigantische energiestromen en beschikkend over een vervaarlijke vuurkracht kan de weg kwijt zijn.
Dit is geen pleidooi om massaal naar de Hoogmis te trekken of om kaarsen te gaan offeren aan de heilige Sint Rita of broeder Isidoor. Daarvoor is de joods-christelijke en islamitische godsidee al te zeer doortrokken van de homocentristische distorsie. Daarmee geraken we geen meter verder, tenzij we elkaar eens te meer te lijf willen gaan in plaats van naar oplossingen te zoeken.
Het is wel een oproep om door de bomen terug het bos te proberen zien. Wat bijkomstig is, zoals een beursgang, een winst- of groeicijfer, moeten we weer in een juister perspectief leren plaatsen.
Het besef samen een bescheiden optrekje in een immens heelal te delen, is echt geen wollig onderdeeltje van een retraite, het wordt steeds sneller de essentiële richtsnoer voor al ons handelen.
Vanuit dat besef zijn misschien andere krijtlijnen voor een samenleving te bedenken dan overtrokken groeidwang en technologische obsessie. De zes krijtlijnen van www.novemberverklaring.eu kunnen helpen om tot beslissingen te komen die niet langer aan de eenvoud van de essentie voorbijgaan.
Anders gaan we moeilijke tijden tegemoet, zelfs wanneer we ons enkel beperken tot de aanpassing aan de nieuwe klimatologische realiteit.
Dat laatste moeten we immers nog altijd samen doen. Een maatschappijbeeld dat vertrekt van harmonie in plaats van verovering, van het ene in plaats van het vele, beantwoordt niet alleen aan een spirituele werkelijkheid, het is ook onze enige echte levensverzekering.
De Verklaring van 30 november kan je mee onderschrijven door een mail naar [email protected].