In 1987 verscheen in Harper’s Magazine van zijn hand het essay Why I Am Not Going to Buy a Computer. Berry: ‘Hoe kan ik bewust tegen de verkrachting van de natuur schrijven als ik er zelf tijdens het schrijven in betrokken ben. Om diezelfde reden schrijf ik overdag steevast zonder elektrische verlichting’. Volgens Berry was er een vanzelfsprekende, innige band tussen het leven, het werk op het land en schrijven. ‘Als boer doe ik bijna al mijn werk met paarden, als schrijver werk ik met potlood of pen en een vel papier.’ Toen hij dit schreef, was hij al een gevierd schrijver wiens invloed tot ver buiten de grenzen van het literaire bedrijf strekte.
Berry geloofde steevast dat transitie – verandering in ons doen en denken – alleen maar mogelijk is door ten volle bewust te zijn van de waarde en de kracht van traditie. Er was hem veel gelegen aan de overdracht tussen generaties. Om te leren moet je je blik niet uitsluitend op de toekomst richten, maar evenzeer op het verleden. Om je ergens te vestigen en thuis te voelen, om een gemeenschap te laten bloeien op een bepaalde plek, is het geheugen van die plek onontbeerlijk. Wat niet is ingebed in een leefwereld, is gedoemd te dwalen en telkens weer dezelfde fouten te maken. Dit geldt voor mensen, dieren én planten. (Met andere woorden: wilde planten en dieren lijden niet aan ‘genetische dementie’.) 

Berry schreef uiteindelijk meer dan vijftig dichtbundels, tal van essays, romans en non-fictiewerken. De natuurlijke omgeving, het boerenbedrijf en de kleine leefgemeenschap stonden hierin altijd centraal. Met zijn literaire reflecties en milieuactivisme wist hij als ‘intellectuele boer’ de publieke opinie te bespelen. Zo publiceerde hij in 1969 samen met Gene Meatyard (1925-1975) – een van de invloedrijkste naoorlogse fotografen van de Verenigde Staten – The Unforeseen Wilderness. Hiervoor reisden ze meermaals door het ongerepte canyongebied in het hart van Kentucky om ‘naar de natuur te luisteren’. Hun verslag is een krachtig samenspel van natuurbeschrijvingen en zwartwitfoto’s en leidde er mede toe dat de geplande stuwdam in de Red River Gorge er uiteindelijk niet kwam. Het unieke natuurgebied werd gered. Dit is slechts één van de vele voorbeelden van hoe Berry mettertijd uitgroeide tot het ‘ecologische geweten van Amerika’. 
Wendell Berry verzette zich heftig tegen de oprukkende bio-industrie, grootschalige mijnbouw en het ongebreidelde consumentisme, maar liet zich nooit inpalmen door progressief links of conservatief rechts. Hij beschouwde zich eerder als een onafhankelijke stem, ‘een profeet van het authentieke boerenleven’ zoals The Washington Post hem noemde. Economie en ecologie dienden voor hem hand in hand te gaan. In 2009 trok Berry al zijn persoonlijke documenten en archieven terug van de University of Kentucky uit protest tegen het feit dat de universiteit een schenking van zeven miljoen dollar van een steenkoolproducent had aanvaard.

In zijn poëzie vervloeien natuurervaring en het harde werken op het land in elkaar. Vaak klinken er in zijn woorden weemoedigheid of ongerustheid over de toekomst door, maar steeds hoor je de roep om samen, in gemeenschap, zorg te dragen voor de ‘plek waartoe jij behoort, hoewel ze niet van jou is, / want ze was al vanaf het begin en zal tot op het eind zijn’. Elders vlijt hij zich ’s nachts ‘neer in de vredige schoot van wilde dingen / die hun leven niet belasten met vooruitzichten van verdriet’. Zijn beeldspraak en taalgebruik zijn verrassend eenvoudig en uiterst trefzeker. Onbezwaard en vrij. 
Maak het niet te moeilijk en verlies je niet in allerlei technologie en beeldschermen, want ‘wat we nodig hebben bevindt zich hier’, schrijft hij reeds in 1973. Terwijl een troep gakkende ganzen overvliegt en de hemel dichttrekt, mijmert hij: ‘En we bidden, niet / om een nieuwe hemel of aarde, maar om / rust in het hart, en een oog, / even klaar en helder.’ In plaats van elke zondagochtend de kerkdienst bij te wonen, besloot Berry in 1979 voortaan wandelingen te maken door de velden en bossen rond zijn boerderij. Zo ontstonden ‘in de openlucht’ zijn verstilde, intieme Sabbath Poems. Hij bleef er tot 2023 mee doorgaan.
Volgens Wendell Berry zijn ‘lichaam en aarde’ onlosmakelijk met elkaar verbonden. Mensen kunnen hun fysiek, moreel of spiritueel welbevinden niet loskoppelen van de gezondheid van de natuurlijke leefwereld. ‘Het is onmogelijk om meer of anders te zorgen voor elkaar dan we voor de aarde zorgen’, stelt hij onomwonden in een spraakmakende essaybundel uit 1977 waarin hij de ‘agrarische en culturele ontwrichting van Amerika’ op de korrel neemt. En in het korte verhaal The Wild Birds uit 1986 laat hij de nuchtere verteller namens de dorpsgemeenschap opmerken: ‘We zijn zoals we zijn, met elkaar verbonden. Wij allemaal. Met alles. Het verschil zit niet in wie er wel of niet bij hoort, maar in wie zich hiervan bewust is en wie niet’. (Hoog tijd dus dat Wendell Berry naar het Nederlands wordt vertaald.)