4 november 2026
Over Protect Ukraine
Diep in de nacht komen we in Oekraïne aan. Enkele uren later rijden we naar Lviv in het westen. Onderweg stoppen we in een klein dorpje. Uit de verte klinkt muziek: traag, ingetogen, onuitsprekelijk droef, maar tegelijk prachtig. Het dringt door tot in je ziel. Een begrafenisstoet voor een gesneuvelde soldaat trekt door de straat. Klokken luiden. Iedereen knielt langs de weg. Een man, een vader, een zoon gaf zijn leven om zijn familie, vrienden en land te beschermen tegen het kwaad. Vijf jaar geleden konden de Oekraïners zich niet voorstellen dat dit nog ooit zou gebeuren, net zoals wij ons dat nu niet kunnen voorstellen. Maar voor hen is het de dagelijkse realiteit. Wij gaan straks weer naar huis, naar een land waar nog vrede, vrijheid en democratie zijn. Hij komt niet meer terug.
In Lviv bezoeken we de gedenkplaats voor de gesneuvelden: een heuvel met duizenden graven. Op elk graf wapperen vlaggen, bloeien gele en blauwe bloemen, hangen foto’s van soldaten die in deze nietsontziende oorlog zijn omgekomen. Eén dode is een drama, duizenden doden zijn een cijfer. We kunnen het niet meer bevatten.
Maar het leven gaat door. Oekraïners wandelen door de prachtige stad, ze lachen, ze werken en gaan op café. Regelmatig is er luchtalarm. Sommigen gaan naar de schuilkelder, anderen lachen: ‘Not today’. Elke morgen om negen uur valt alles even stil. Iedereen blijft staan, auto’s stoppen, bestuurders stappen uit: één minuut stilte in het hele land om de gesneuvelden te herdenken. Die samenhorigheid en dat respect doen iets met je.
We ontmoeten kinderen die na school les volgen om drones te besturen, vijf dagen per week. Eén meisje is nog maar tien jaar oud. Ze geven ons een demonstratie van drones die door een hindernissenparcours vliegen. Sommigen spreken vloeiend Engels. Ze willen vooruit. Ik houd van mensen met zulke moed en veerkracht. Het is zo inspirerend. Na tachtig jaar vrede lijken wij dat verleerd te zijn.
Als je Oekraïners vraagt hoe het gaat, dan zeggen ze steevast: ‘We are prepared. We will manage’. Hier praten we over oorlogsmoeheid. Daar denkt niemand aan opgeven, hoe zwaar het ook is. Wat ze nu meemaken, is verschrikkelijk, maar een bezetting door Rusland is nog veel erger. Ze weten wat de Russen in het verleden met bezette gebieden deden en nu in het oosten van Oekraïne doen: martelingen, verkrachtingen, kinderen die tot Russen worden opgevoed, mannen die gemobiliseerd worden om elders voor Rusland te gaan vechten.
Samen met Protect Ukraine brengen we beschermingsmateriaal voor soldaten naar Oekraïne. Bij ons hebben we de traditie om slachtoffers te helpen. Dat is goed, maar helaas nemen we daarmee de oorzaak van het probleem niet weg en blijven er slachtoffers vallen. De soldaten zijn degenen die de Russen kunnen tegenhouden. Het zijn meestal mensen zoals jij en ik, die normale jobs, plannen en dromen hadden, maar ineens naar het front moesten en misschien hun leven moeten geven om hun familie, hun vrijheid en hun democratie te beschermen.
Protect Ukraine is opgericht door onder anderen de schrijvers Tommy Wieringa en Jaap Scholten, die kort na de inval van de Russen de Oekraïners begonnen te helpen. Ondertussen bouwden ze een betrouwbaar netwerk op. Ze brengen materiaal rechtstreeks naar brigades en ‘medics’ aan het front, zonder tussenpersonen. Dat gaat van traumapakketten, helmen en scherfvesten tot hightechmateriaal zoals evacuatierobots. Er vertrokken al tientallen hulpkonvooien vanuit Nederland. Nu organiseren we ze ook vanuit België. Vorige week vertrok het eerste konvooi met terreinwagens, ambulances, medisch materiaal en medische toestellen. De wagens worden ingezet om gewonde soldaten van het front naar stabilisatiepunten te brengen en van daaruit naar ziekenhuizen.
België, het is hier zeker niet perfect. Toch hebben we nog vrede, vrijheid en democratie, maar die staan onder druk. Stop met alleen verontwaardigd, moedeloos of angstig te zijn. Stop met minimaliseren en relativeren. Dit is geen complex conflict. Als Rusland stopt met vechten, dan is de oorlog voorbij. Als Oekraïne stopt met vechten, dan is Oekraïne voorbij. Kom nu in actie: geef geld, verzamel medisch materiaal. We brengen het met Protect Ukraine naar Oekraïne. Door iets te ondernemen, krijg je opnieuw hoop. We zijn met 600 miljoen Europeanen. Als we samenwerken, kunnen we Oekraïne en onszelf beschermen tegen nog geen 150 miljoen Russen. Poetin stopt niet met agressie als Oekraïne valt. Hoe meer hij naar het westen opschuift, hoe hoger de prijs die we zullen moeten betalen.