Amanda Kluveld en Eliyahu V. Sapir
Martin Harlaar
Non-fictie
  • 81 keer bekeken
  • minuten leestijd
  • Reacties

Waardering

13 januari 2026 Het 7 oktober-effect
Op 7 oktober 2023 begon vanuit Gaza de door Hamas georganiseerde aanval op Israël die had moeten leiden tot een vele frontenoorlog met als doel Israël voor eens en altijd van de kaart te vegen. De inval had als directe doel zoveel mogelijk Israëliërs te doden en een groot aantal gijzelaars mee naar Gaza terug te nemen. Er begon ook een mediaoorlog die voor Israël zo goed als onmogelijk te winnen viel. Een deel van die mediaoorlog werd gevoerd op universiteiten in de westerse wereld. Daags na de inval waarbij meer dan 1.100 mensen door Hamas-aanhangers werden afgeslacht, werd het begrip ‘genocide’ al in stelling gebracht tegen Israël.
Over wat het effect was van 7 oktober op Nederlandse universiteiten gaat het boek dat door Amanda Kluveld en Eliyahu Sapir werd geschreven en dat in december 2025 verscheen. De ondertitel luidt: Joodse en Israëlische ervaringen te midden van anti-Israëlische stromingen, zionistenhaat en antisemitisme aan Nederlandse universiteiten en hogescholen. Kluveld en Sapir zijn beiden als onderzoeker verbonden aan Maastricht University.
Het boek is – en ik citeer de achterflap – “het resultaat van een intensief samenwerkingsproject van teams aan verschillende universiteiten, die gedurende maanden in real time documenten, beleidsreacties, publieke uitingen en campusontwikkelingen verzamelden en analyseerden. (…) Juist die werkwijze, interdisciplinair, onafhankelijk, en gedragen door meerdere academische teams, maakt zichtbaar hoe normalisering werkt: hoe taal verschuift, hoe grenzen vervagen, en hoe instellingen soms meebewegen met radicale dynamiek zonder het zo te noemen.”
Het 7 Oktober-Effect telt 240 pagina’s en omvat vijf hoofdstukken, onderverdeeld in vele paragrafen.
De hoofdstukken zijn:
1. De campus als frontlinie
2. Ervaringen van Joodse studenten en medewerkers
3. Observaties op de campus: het nieuwe normaal?
4. Kroniek sinds 7 oktober 2023: de teams Wageningen University, Radboud Universiteit en Hogeschool Utrecht doen verslag
5. Stellingen: de universiteit als moreel strijdtoneel.
De centrale these van het boek is dat, wat zich sinds 7 oktober 2023 afspeelt, volgens de auteurs geen gewone verharding van het debat is, maar een proces waarin radicalisering de vorm aanneemt van normalisering. “Het gaat niet alleen om incidenten – een antisemitische leus hier, een verheerlijking van geweld daar – maar om een structurele verschuiving. Taal die ooit voorzichtig werd gehanteerd, circuleert nu achteloos. Standpunten die vroeger marginaal waren, gelden als moreel noodzakelijk. Instellingen die ooit grenzen bewaakten, verschuilen zich nu achter vage noties van neutraliteit of demonstratierecht. De campus is daarbij geen afgesloten wereld. Integendeel, zij fungeert als een voorpost en spiegel van de bredere samenleving. Als antisemitisme en Israëlhaat hier salonfähig worden onder de vlag van emancipatie en antikolonialisme, is dat een signaal dat de waakzaamheid van de democratische cultuur als geheel is verzwakt.”
We leven in sterk gepolariseerde tijden. Het kan geen kwaad om eens rustig te kijken wat de uitwerking van een conflict in het Midden-Oosten was op onze universiteiten en hogescholen. Het boek informeert de lezer niet alleen over de recente ontwikkelingen op deze onderwijsinstellingen, maar het houdt de lezer ook een spiegel voor waarin deze kan zien in hoeverre de lezer zelf is meegegaan in de normalisering van antisemitisme en Israëlhaat.
 
Martin Harlaar

Amanda Kluveld en Eliyahu V. Sapir
Martin Harlaar
Non-fictie
In het kader van het 'Grote vragen'-project (Diversiteit & Dialoog staan daarin centraal) probeert Martin Harlaar, in samenwerking met het Humanistisch Verbond, tot de kern van belangrijke maatschappelijke thema's door te dringen. In 2021 verscheen zijn boek 'De getemde mens. Waar komt (volgens u) onze moraal vandaan?' en in 2022 'Ben ik wel woke genoeg?'. In januari 2024 verscheen 'Het gender-experiment'.
_Martin Harlaar Martin Harlaar (Amsterdam 1956) is historicus
Meer van Martin Harlaar

_Van zelfde auteur

_Nieuwste recensies

Bekijk alle nieuwe recensies