15 januari 2026
Europa - De zestiende eeuw
Het is geen eenvoudige taak. Hoe een spiegel van het zestiende-eeuwse Europa aanbieden aan een geïnteresseerde lezer die allicht reeds uit de schooltijd overrompelende ankerpunten uit het vak Geschiedenis meekreeg? Een greep uit die buidel: heersers als Hendrik VIII, Iwan III, François I, en Karel V waren tijdgenoten, Maarten Luther en Gutenberg wilden beiden ideeën kwijt, Columbus en Gerard Mercator waren richtinggevende experten, Michelangelo en Leonardo da Vinci… eindeloos, wat een eeuw!
Dat wordt de uitdaging voor een boek als dit: het samenbrengen van een tijdsgeest in een harmonisch geheel, het weefselkleed ont-dekken, losgemaakt van de kapstokken die jaartallen willen zijn, verdiepen naar onderliggende zin.
Hans Mulder had een plan. Het moest een caleidoscopische geschiedenis worden, beelden en tekst die de lezer uiteindelijk een wervelende rode draad bieden doorheen vijf geselecteerde onderwerpen: oorlog, religie, beeldende kunst, architectuur en reizen. Het resultaat: rijk geïllustreerde verhalen “over de mannen en vrouwen die hun stempel hebben gedrukt op onze samenleving”. Voor dit ondernemen kon Hans Mulder bogen op zijn ervaring als historicus en docent bij de universiteiten van Utrecht en Amsterdam.
In het voorwoord wordt de omkadering van dit werk verduidelijkt: in een serie van vier boeken wordt de geschiedenis van Europa tussen 1500 en 1900 in tachtig fragmenten aangeboden. De tekst, in een boeiende verhalende stijl, wordt verrijkt met schitterend illustratiemateriaal dat haast elke pagina siert. Nu is verschenen: de zestiende eeuw als eerste deel van de vierdelige reeks.
In twintig verhalende hoofdstukken wordt deze eeuw belicht, alsof we inderdaad in een caleidoscoop facetten zien verschuiven, in mekaar vloeien, uiteenspatten. Met een schijnbare eenvoud wordt de lezer niet verveeld met data en nuchter historisch feitenmateriaal, maar wordt een kabbelende stroming van verhalend materiaal aangeboden waaruit een coherente brok geschiedenis ontstaat. Twintig verhalen, soms met poëtische hoofding: ‘Met langzame haast’, ‘Vlijt en volharding’, ‘Italiaanse invloeden’, om er enkele te noemen. Respectievelijk behandelen deze hoofdstukken de boekdrukkunst, Antwerpen en Christoffel Plantijn, de eerste tekenen van de Italiaanse renaissance.
Dat deze reeks historische verhalen ons nog meer kan beroeren ligt in het verband met de actualiteit. De auteur vermeldt: “… aan het einde van het eerste kwart van de eenentwintigste eeuw staat Europa opnieuw onder druk, samen met een van zijn mooiste verworvenheden, de democratie. De geschiedenis van Europa laat helaas zien dat het hebben van een gezamenlijke vijand een vele malen steviger bindmiddel is dan het hebben van een gezamenlijk doel.”
Ongetwijfeld de mooiste ambitie die de lezer samen met Hans Mulder mag koesteren: onze beschaving is de moeite waard om te behouden. Dit boek laat daaromtrent geen greintje twijfel bestaan.
Een heerlijke bijdrage, een verrijking.
Johan Van den Heuvel
Dit is het eerste deel van een vierdelige reeks: een caleidoscopische geschiedenis van Europa.
