3 april 2026
In de geest van de nazi’s - 12 waarschuwingen uit de geschiedenis
Historicus en documentairemaker Laurence Rees is een autoriteit op het vlak van nazisme en de mechanismes die schuilgaan achter deze verwoestende ideologie.
In 2006 ontving hij de History Book of the Year Award voor Auschwitz. Nu presenteert hij met In de geest van de nazi’s een lijvige studie over de psychologie waarvan het nazisme zich bediende om miljoenen mensen voor haar kar te spannen en miljoenen mensen uit te moorden.
Het boek is opgebouwd rond twaalf waarschuwingen die moeten fungeren als alarmbellen die moeten afgaan wanneer nazi’s zich organiseren en de samenleving moet rechtveren om tegenmacht op te bouwen. Sommige tactieken die Reese beschrijft, liggen voor de hand en zijn alom gekend, zoals verspreiden van complottheorieën, aanvallen van mensenrechten of het aanwakkeren van racisme. Andere tactieken zijn minder evident: gebruikmaken van geloof, corrumperen van de jeugd of samenspannen met de elite. Kijk naar de actualiteit en herken het beest: de tactieken die nazi’s hanteren, zijn helemaal terug van weggeweest. Ook de minder evidente. Het boek leest dus als een waarschuwing en een oproep tot alertheid.
Aan de hand van unieke bronnen – zoals nieuwe, niet eerder gepubliceerde getuigenissen van nazi’s en gewone burgers – toont de auteur dat de opkomst van Hitler één langgerekt proces van manipulatie was. Dat proces beschrijft hij hoofdzakelijk chronologisch, om te tonen hoe de denkwijzen van de nazi’s en de gewone burgers zich langzaam ontwikkelden en hun gedrag richting gaven.
Dat Laurence Rees inzichten uit de neuro-, sociale en gedragspsychologie gebruikt om in het hoofd van daders en medeplichtige omstaanders te kruipen, geeft het boek een waardevolle extra dimensie die veel historische werken al te vaak ontberen. Dit maakt In de geest van de nazi’s een werkstuk dat niet mag ontbreken in de boekenkast van iedereen die de geschiedenis van een van de ergste misdaden tegen de mensheid ernstig wil bestuderen.
Björn Siffer
