15 juli 2026
Vrouwen zonder mannen
In 1989 verscheen ‘Vrouwen zonder mannen’ voor het eerst onder de Perzische naam ‘Zanan bedoone mardan’. In het kort verhaalt de schrijfster over vijf vrouwen, over de wijze waarop zij moeten leven in het door mannen gedomineerde Perzië. Over de muren en plafonds waar tegen zij aan lopen en de mores van destijds. Een relatie voor een vrouw buiten het huwelijk, onbestaanbaar. Mogelijkheden voor mannen om een tijdelijk huwelijk aan te gaan. Het doden van een vrouw als de enige uitweg tot het redden van de familie-eer.
Het zijn vijf fascinerende verhalen over hoe vrouwen een uitweg vinden binnen deze vastgestelde regels. Regels waaraan ze niet kunnen en waarvan ze later begrijpen dat ze er niet aan willen voldoen. Vijf verschillende entiteiten, verweven, minder verweven en uiteindelijk toch op zichzelf staande oplossingen verkregen.
De verhalen worden verduidelijkt in de in 2011 toegevoegde Aantekening van de auteur. En in 2026 hebben de vertalers een nawoord toegevoegd.
Zoals de vijf vrouwen hun geest openstellen zo wordt ook van de lezer gevraagd dat te doen.
Wat een interessant boek! Het leest vlot en de verwondering neemt je mee, een volgende zin kan niet snel genoeg een bodem vinden in je beleving.
De uitmuntende ontwikkeling van de cultuur van verzen en dichten in het oude Perzië vindt zijn weerslag in dit boek. Je wordt ontvoerd om te bewonderen wat jij niet kan bevatten. Mooi geschreven verhalen.
In eerste instantie zijn de vijf vrouwen creatief in hun oplossing om toch te kunnen omgaan met de regels binnen de setting in Iran, voormalig Perzië. Gedateerd en toch actueel. Zeker omdat het gaat om vrouwen (mensen) die niet kunnen passen in de mores.
De schrijfster geeft later nog in haar nawoord aan op wie de figuren van deze vrouwen zijn gebaseerd, welk familielid had die trekken en zij heeft die vervolgens uitvergroot en aangepast. Zo dichtbij huis vond ze haar muzen.
In het nawoord van de vertalers wordt ook gerefereerd aan de huidige politiek in Iran. Dat is begrijpelijk maar los van het feit dat de verhalen gaan over de weinige zeggingskracht van vrouwen in het huidige Iran is dit toch zeker ook een feministisch boek.
Een echte aanrader voor ieder die op verwondering uit is.
Astrid Kweens
Vertalers: Uit het Farsi vertaald door Gabrielle van den Berg en Asghar Seyed-Gohrab
Shahrnush Parsipur (1946-2026) wordt tot de belangrijkste vrouwelijke auteurs van Iran gerekend. Ze werkte bij de Iraanse nationale tv- en radio-omroep, tot het islamitische regime haar, zonder rechtszaak, een gevangenisstraf van bijna vijf jaar oplegde. Kort na haar vrijlating moest ze opnieuw de gevangenis is in, ditmaal vanwege haar openlijke beschrijvingen van vrouwelijke seksualiteit in Vrouwen zonder mannen. Sinds 1994 leefde zij in ballingschap in de Verenigde Staten. Zij is 3 juli 2026 in San Francisco overleden en was op haar tachtigste nog altijd een van Irans meest onverschrokken literaire dissidenten.
Shahrnush Parsipur (1946-2026) wordt tot de belangrijkste vrouwelijke auteurs van Iran gerekend. Ze werkte bij de Iraanse nationale tv- en radio-omroep, tot het islamitische regime haar, zonder rechtszaak, een gevangenisstraf van bijna vijf jaar oplegde. Kort na haar vrijlating moest ze opnieuw de gevangenis is in, ditmaal vanwege haar openlijke beschrijvingen van vrouwelijke seksualiteit in Vrouwen zonder mannen. Sinds 1994 leefde zij in ballingschap in de Verenigde Staten. Zij is 3 juli 2026 in San Francisco overleden en was op haar tachtigste nog altijd een van Irans meest onverschrokken literaire dissidenten.
