17 juli 2026
Zeven Habsburgse zussen - Een roemrucht vorstenhuis in revolutionair Europa
Veronica Buckley studeerde filosofie en geschiedenis aan de Universiteit van Canterbury (Christchurch, Nieuw-Zeeland) en aan de Universiteiten van Londen en Oxford. Zij legt zich vooral toe op biografieën van Europese koningshuizen. In 2004 debuteerde zij met ‘Christina. Queen of Sweden. The restless life of a European Eccentric’ en in 2010 nam zij Madame de Maintenon onder de loep ‘The secret wife of Louis XIV’. In samenwerking met haar echtgenoot Philippe Blom schreef zij in 2013 een biografie over de Romanovs ’Twilight of the Romanovs’.
De Oostenrijkse Habsburgers, in de 18e eeuw de machtigste familie van Europa, regeerden over een immens rijk in Centraal-Europa. Maria-Theresia (1717-1780) was Aartshertogin van Oostenrijk en Koningin van Hongarije en Bohemen. Haar echtgenoot Frans I Stefan was Keizer van het Heilig Roomse Rijk waardoor zij zich ook Keizerin van het Heilig Roomse Rijk mocht noemen. Zij had zestien kinderen waarvan er vijf vroegtijdig overleden. Vier zonen en zeven dochters bleven in leven. De auteur spitst zich hoofdzakelijk toe op het lot van de dochters.
Om de dominante rol van de Habsburgers in Europa te bestendigen en om het hoofd te bieden aan de dreiging van nieuwe staten zoals Pruisen was huwelijkspolitiek een belangrijke factor.
De zeven dochters kwamen dus goed van pas om het Habsburgse Huis in strategische gebieden te vertegenwoordigen en nieuwe allianties te smeden of te bestendigen. Daarbij werd niet gelet op het vermijden van inteelt. Neven en nichten huwden er lustig op los met vaak zwakke kinderen tot gevolg die niet overleefden. Af en toe reden de vrouwen wel eens een scheve schaats wat nieuw bloed in de familie bracht.
Het lot van de dochters van Maria-Theresia was niet te benijden. Bij hun uithuwelijking moesten zij alles achterlaten voor een vreemdeling die zij nooit gezien hadden, wiens karakter en manier van denken zij niet kenden, naar een land dat hen totaal vreemd was. Het was twijfelachtig of zij hun land en familie ooit nog zouden terugzien.
Ze waren ook nog erg jong. Carolina was vijftien toen zij uitgehuwelijkt werd aan Ferdinand I Koning van Beide Siciliën en Antonia, de latere Marie-Antoinette, was amper veertien jaar toen zij huwde met de latere Koning van Frankrijk, Louis XVI, die één jaar ouder was. Zij wisten zelfs niet hoe de ‘daad’ moest verricht worden zodat het vijf jaar duurde eer het huwelijk geconsumeerd was!
Seks was in de eerste plaats gericht op het verwekken van voldoende nakomelingen om de opvolging te verzekeren. Het genot zochten de koningen meestal elders bij hun maîtresses waar zij nogal eens syfilis opliepen en er hun echtgenotes mee besmetten.
De toenmalige heersers muntten meestal uit in onbekwaamheid, gebrek aan interesse in staatszaken, enkel belust op jagen, vissen en vrouwen. Het bestuur lieten zij over aan ministers, sommigen ook onbekwaam maar de meesten sluw genoeg om er zelf beter van te worden. Ze konden ook geen geld beheren, maakten volop schulden zodat de belastingen stelselmatig verhoogd werden. Deze troffen het gewone volk gezien de adel grotendeels van belastingen vrijgesteld was. Waar hebben we dat nog gehoord?
Het lot van de Oostenrijkse zusjes was dus zeker niet te benijden. Marie-Antoinette verloor er zelfs haar hoofd bij.
De auteur heeft de verdienste het lot van jonge uitgehuwelijkte meisjes onder de aandacht te brengen via de zeven Habsburgse Aartshertoginnen. Het lot van deze vrouwen wordt in de geschiedschrijving dikwijls over het hoofd gezien.
Van de lezer wordt wel een elementair historisch inzicht en kennis van de Europese geschiedenis van de tweede helft van de 18e eeuw verwacht. Zij of hij moet ook bij de les blijven. De toenmalige vorsten beschikten slechts over een klein gamma aan voornamen: de Fransen, Leopolds en Maximiliaans lopen elkaar voor de voeten. Bij de dochters lagen de Maria’s, met allerlei toevoegingen, en de Theresia’s goed in de markt.
Een addendum met de stambomen van de verschillende Europese vorstenhuizen had voor meer duidelijkheid en leescomfort gezorgd.
Ignace Claessens
Oorspronkelijke titel: Seven sisters
Vertaald door: Fennie Steenhuis en Jetty Huisman
