12 oktober 2026
The Practice of Not Thinking - De Japanse kunst van rust vinden in een gehaaste wereld
In deze communicatieve tijden, waarin het onderscheid tussen waar en onwaar steeds moeilijker te maken valt en sommigen feiten valse feiten noemen om hen toe te laten leugens als waarheid te presenteren, is mijn kritische zin extra aangescherpt als ik non-fictie lees. Het eerste wat ik dan doe bij een nieuw boek, is kijken welke de bronnen ervan zijn. Waarop is het gebaseerd? Wat is het fundament waarop de stellingen rusten? In ‘The Practice of Not Thinking’ staan geen referenties.
Enkel de ondertitel ‘De Japanse kunst van rust vinden in een gehaaste wereld’, het feit dat het uit het Japans werd vertaald en tekstdelen in het boek verraden van waar het boek vertrekt, het boeddhisme. Auteur Ryunosuke Koike blijkt een in 1978 in Japan geboren Boeddhistische monnik te zijn met al meerdere boeken op zijn naam, tenminste als het internet mij niets wijsmaakt. Dit boek zou in Japan een bestseller zijn.
Wijsheid
Ik ben nog niet helemaal gerustgesteld. Het kan respectloos klinken – en dat is geenszins de bedoeling, ik beschrijf gewoon eerlijk wat ik voelde – maar bij het eerste snelle doorbladeren deed de inhoud mij aan de tips van de Bond zonder Naam denken. Heel lang stond bij mij thuis een spreuk op een oude spiegel: “Begin de dag niet met de scherven van gisteren”. Niet wetenschappelijk gestoeld misschien, maar toch een waardevolle menselijke wijsheid.
En ik moet terugdenken aan mijn eigen doctoraatsonderzoek in de communicatie- en mediastudies waar ik het onderscheid maakte tussen data, informatie, kennis en wijsheid. Vandaag benadruk ik op uiteenzettingen rond ‘patient empowerment’ (een van mijn voorkeurtopics) geregeld dat het belang van het concept ‘wijsheid’ onderschat wordt en het resultaat van ervaring en eigen inzichten ook recht heeft om te bestaan. Er zijn veel filosofen die door eigen denkwerk bijzonder waardevolle beschouwingen hebben ontwikkeld.
En zo heb ik mij in vergelijking met mijn startattitude tot een objectievere houding tegenover het boek gedwongen. En het verdient dat.
Je gedachten controleren
Natuurlijk heb ook jij wellicht soms het gevoel dat sommigen onder ons beter wat meer zouden nadenken voor ze iets zeggen of doen. En dat wat meer nadenken over bijvoorbeeld de gevolgen van ons menselijk handelen op middellange en lange termijn de mensheid ten goede zou komen.
Tegelijk, zo stelt ook de auteur, leven we in overactieve digitale tijden die ons onophoudelijk overspoelen en ervoor zorgen dat ons hoofd overvol raakt van prikkels en informatie. Dat zal je ongetwijfeld samen met mij (h)erkennen. Het boek wil je echter niet aanzetten te stoppen met denken, want als je dat extreem probeert is de remedie even erg als de kwaal. Wel wil het je helpen om je bewuster te zijn van je gedachten en je zo te bevrijden van de controle die ze op jou uitoefenen. Dat lijkt mij een zinvolle ambitie. Hoe probeert de auteur dat te doen?
De denkziekte
Het boek, dat vlot leest, een handig leesformaat heeft en 191 pagina’s telt bevat drie delen: 1. Een denkziekte 2. Zo krijg je controle over je lichaam en geest 3. De vreemde relatie tussen het brein en de geest. Deel twee is onderverdeeld in Spreken, Luisteren, Zien, Lezen en Schrijven, Eten, Spullen wegdoen, Aanraken en Koesteren. Deel drie is de weergave van een gesprek tussen de auteur en neurowetenschapper Yuji Ikegaya, professor en onderzoeker aan de Universiteit van Tokyo, zo lees ik op het internet. De auteur toetst een aantal boeddhistische inzichten aan wetenschappelijke kennis.
De auteur bespreekt onder meer de rol die vijf zintuigen spelen (zicht, gehoor, reuk, smaak en tastzin), drie verstorende emoties (verlangen, woede en onzekerheid), hoe je kan trainen om je geest “te disciplineren”. Hier en daar wordt rechtstreeks verwezen naar boeddhistische elementen. Hij geeft veel praktische tips. Geregeld had ik bij het lezen het gevoel dat het algemeen bekende waarheden zijn, maar doorgaans gaat de auteur er wat dieper op in zodat je er toch van leert. En ook: net in onze gehaaste wereld is het soms goed om nog eens met bekende inzichten geconfronteerd te worden zodat je je opnieuw realiseert dat je er iets kan aan doen.
Al bij al vond ik het een nuttig nachttafelboek met interessante inzichten en analyses dicht bij ons dagelijks overdruk bestaan. Een boek dat je een spiegel voorhoudt.
Edgard Eeckman
