22 oktober 2026
Het Grote Literatuurboek
Voor wie geïnteresseerd is in literatuur en bovenal wie graag literatuur leest, is ‘Het Grote Literatuurboek’ de gedroomde handleiding.
Het grote literatuurboek bevat zeven grote delen die telkens literatuur bespreken in een bepaalde tijdsperiode: ‘Helden en legenden’ voor literatuur tussen 3000 voor Christus en 1300 erna, ‘Renaissance tot verlichting’ van 1300 tot 1800, ‘Romantiek en de opkomst van de roman’ van 1800 tot 1855, ‘Het echte leven verbeelden’ van 1855 tot 1900, ‘Breken met tradities’ van 1900 tot 1945, ‘Naoorlogse literatuur’ van 1945 tot 1970 en ‘Hedendaagse literatuur’ van 1970 tot heden. Het boek werd uitgegeven in 2025.
Elk deel heeft een inleidend hoofdstuk met een overzichtelijke tijdslijn waarin literaire hoogtepunten zijn weergegeven en – netjes onderbroken door tussentitels - een algemene uitleg bij de literatuur in de gegeven periode. Elke boekbespreking bevat een algemene uitleg, een quote, een verwijzing naar andere boeken in de uitgave en een kadertje dat in telegramstijl context schetst. Die korte context begint altijd met een woord dat de focus van die context is, zoals ‘Bronliteratuur’, ‘Engelse, romantische dichters’ of ‘Existentialisme’ gevolgd door een opsomming van enkele literaire werken die net voor en net na het besproken boek verschenen.
Soms beslaat een boekbespreking één pagina, soms is ze uitgebreider. Het boek Koning Sophocles bijvoorbeeld start met twee paginagrote illustraties waarna op vier pagina’s de bespreking volgt. Het is sprekend geïllustreerd, bevat een kadertje met daarin vier illustraties met telkens enkele regels uitleg over de ontwikkeling van de Griekse tragedie (‘Het Koor’, ‘De protagonist’, ‘De Deuteragonist’ en ‘De tritagonist’) en een kadertje over de Poetica van Aristoteles. Shakespeare krijgt in totaal acht pagina’s met in een kadertje een opsomming van zijn komedies, historisch stukken en tragedies, eentje met de zeven terugkerende motieven in zijn werk en een kadertje over het vraagstuk van het auteurschap. De tekst zoomt in op aspecten die behulpzaam zijn om het boek te interpreteren. Molière krijgt één pagina.
Elk van de zeven delen sluit onder de noemer ‘Meer lezen’ af met vier tot zes pagina’s opsomming en korte bespreking van literaire werken die ook nog het vermelden waard zijn, maar geen afzonderlijke pagina’s kregen. Achteraan het boek staat een begrippenlijst met uitleg over bijvoorbeeld de woorden ‘Existentialisme’, ‘Hoofdpersonage’, ‘Komedie’, ‘Modernisme’, ‘Neoclassicisme’, ‘Sage’ en ‘Troubadour’. De publicatie sluit af met een uitgebreid Register van namen, titels en onderwerpen.
Op deze manier tracht het boek een beeld te schetsen van de context waarin een bepaald literair werk tot stand kwam. Doorgaans ontstaat zo'n boek niet in het luchtledige, maar is het geïnspireerd op maatschappelijke of politieke gebeurtenissen. Daarvan krijg je een heel duidelijk beeld en Het Grote Literatuurboek helpt je om die uitgaven beter te begrijpen en te kaderen. Het boek is vlot geschreven, treffend en mooi geïllustreerd, telt 352 pagina’s en heeft een harde kaft. Het is vertaald uit het Engels door Joost Zwart.
Maar kan één boek alle relevante literatuur tussen 3000 voor Christus en 2025 bespreken? Nee, dat kan niet. In de inleiding van het boek erkent de redactieraad dat ook. Elk lijstje is discutabel, staat er, en ze roept de lezers op om het boek niet te beschouwen als een definitieve lijst van boeken die je gelezen moet hebben. De redactieraad, die bestaat uit dertien personen die allemaal literatuurkenners zijn (hun cv is vooraan kort vermeld), heeft dus een arbitraire keuze moeten maken. Zelf zocht ik bijvoorbeeld naar een apart hoofdstuk over Edgar Allan Poe, één van mijn lievelingsauteurs. Het boek bevat verschillende verwijzingen naar hem, maar geen bijzondere focus.
‘Grote ideeën eenvoudig uitgelegd’ staat op de cover in een cirkeltje dat de aandacht trekt, en zo heb ik het ook ervaren. Door Het Grote Literatuurboek kreeg ik ineens weer goesting om echte literatuur te lezen dus ik ga het koesteren. En gebruiken.
Edgard Eeckman
Samengesteld door een internationaal team van literatuurexperts, waaronder Richard Gilbert, Diana Loxley, Kirsty Seymour-Ure, Marek Walisiewicz en Christopher Westhorp.
