28 november 2025
Abd. De geschiedenis van slavernij en slavenhandel in de islamitische wereld
Historicus Justin Marozzi heeft zijn sporen verdiend met werken over de Arabische wereld. Hij publiceerde over Bagdad, over Herodotos, over de verspreiding van de islam sinds Mohammed, zelfs over de geschiedenis van Afghanistan. Als deze man dan een naslagwerk publiceert over ‘de geschiedenis van de slavernij en de slavenhandel in de islamitische wereld’ (ondertitel van het boek), dan is dat verplichte literatuur voor geïnteresseerden.
Slavernij is geen “prerogatief” van de westerse wereld of van de westerse landen die slaven importeerden en verhandelden uit het Afrikaanse en Amerikaanse continent. Slavernij bestond in islamitisch Noord-Afrika sinds de 7e eeuw, toen de profeet Mohammed mensen tot slaaf maakte en het bestaat vandaag nog steeds in (vaak islamitische) landen van zowel Saharisch als sub-Saharisch Afrika. Toen de handel in de 19e eeuw internationaliseerde en er overal markten ontstonden, bereikte de slavenhandel haar top.
De islamieten maakten niet enkel moslims, maar ook christenen uit Europa en joden tot slaaf. Waar slaven in de westers-christelijke wereld vooral werden ingezet als menselijke machines die zich letterlijk doodwerkten, is het palet aan slavenarbeid in de Arabische wereld veel diverser. Daar werden slaven ook ingezet als soldaten (om islamitische dynastieën uit te bouwen in Egypte, Syrië en Irak, maar ook om te vechten voor IS in de 21e eeuw), als piraten, als concubines en vandaag zelfs als parelduikers rondom de Perzische Golf. De auteur biedt ook inzicht in de culturele en religieuze acceptatie van slavernij in de islamitische wereld, waarin opwaartse sociale mobiliteit helemaal geen uitzondering was. Die dimensie is interessant en wordt goed uitgewerkt.
Een absolute meerwaarde in het boek zijn de prachtige, meestal gekleurde, foto’s, die een beeld geven van zowel de slavencultuur aan de islamitische hofhoudingen, in de slaventochten door de Sahara, maar ook in de hedendaagse slavernij in landen als Mali en Mauretanië.
Abd geeft niet enkel een historische analyse die onder meer de islamitische/Ottomaanse slavenhandel vergelijkt met de trans-Atlantische, maar ook focust op de diepmenselijke drama’s die de slaven troffen. Dat beide dimensies zo mooi worden uitgewerkt, maakt dit boek een absolute aanrader.
Björn Siffer
