10 januari 2026
Nog niet te laat
De ondertitel van dit boek luidt: ‘Een hoopvolle gids om het klimaatprobleem op te lossen.’ Dit maakt meteen ook duidelijk dat de auteur zich niet zozeer richt tot klimaatontkenners maar wel tot al wie de zoektocht wil inzetten naar een oplossing. Voel je een beetje de moedeloosheid intreden? Of weet je evenwel nog niet juist hoe je zelf het verschil kan maken? Neem dan even de tijd om dit boek in te kijken. De wereld en de generaties na ons zullen je dankbaar.
Een hoopvolle gids om het klimaatprobleem op te lossen. In 50 vragen en antwoorden. Daarmee streven we bij aanvang van deze recensie meteen naar volledigheid. En dat zet meteen ook de toon voor dit boek. Hannah Ritchie verkent, als jonge Schotse datawetenschapper en onderzoeker aan de Universiteit van Oxford, aan de hand van concrete feiten en onderzoek zowat alle invalshoeken van de klimaatproblematiek. Hierbij staat de opwarming door de massale CO2 uitstoot centraal. Zij staat niet zozeer stil bij de omvang en de gevolgen ervan, maar eerder bij de mogelijke oplossingen en de concrete stappen die burgers, ondernemers én beleidsmakers kunnen nemen.
Het doel is dat we over de juiste informatie beschikken om in actie te komen. Maar effectieve actie begint natuurlijk wel met helder denken.
Hannah Ritchie
Een bijkomende reden om dit boek ter hand te nemen was mijn persoonlijke twijfel omtrent mijn persoonlijke acties, “het hoe” zeg maar. Doe ik wel de juiste dingen? En maken ze wel een verschil? Het antwoord op deze vragen vind je ongetwijfeld in dit boek. Net zoals vele anderen ben ik wel klimaatbewust, maar ben ikzelf eerder onbewust over de impact van mijn acties. Mijn oprechte vliegschaamte (sinds 2019 ben ik niet meer in de bovenste luchtlagen geweest) loont zonder twijfel. Datzelfde kan gezegd worden over mijn verminderde goesting naar vlees. Ook de afnemende kooplust voor nieuwe kleding schuift mee aan. Bovendien rijd ik sinds vorig jaar elektrisch. “Goed bezig!” denk je dan. Maar toch. Wat is nu juist de impact ervan? Wat zijn de voordelen van de verschillende acties die je zelf onderneemt?
Als we door de duisternis blijven dwalen op zoek naar het licht, dan komen we nergens.
Hannay Ritchie
Wat onthoud ik nu uit dit boek? Het is vooreerst een naslagwerk dat feit en fictie uit elkaar haalt. Onze mening wordt dikwijls gevormd op basis van mediaverhalen. Of we lezen een artikel maar beseffen niet dat men zich baseert op gegevens die verouderd zijn. Kortom, we denken vaak dat we helder denken, maar doen we dat ook? Naarmate je door het boek ‘danst’ (het is echt wel met een erg toegankelijk taalgebruik geschreven) begin je ook te beseffen dat hoe meer je leest, hoe minder je er eigenlijk van weet. De klimaatproblematiek is éénduidig. De puzzel is evenwel complex, met verschillende gewichten, kleurtjes en afmetingen.
Mijn belangrijkste persoonlijke inzichten luiden als volgt:
· De technologie staat veel verder dan we denken. De vraag rest hoe we deze betaalbaar maken.
· China is een grote vervuiler, maar is ook een aanjager van nieuwe klimaatvriendelijke technologie. De groene energie zal er in een eerste fase de fossiele brandstoffen aanvullen en erna verdringen om ze uiteindelijk geheel te vervangen.
· Het feit dat China een grote vervuiler is betekent niet dat wijzelf niets hoeven te doen.
· We moeten een zekere dankbaarheid tonen t.o.v. de fossiele brandstoffen (kolen, olie, gas) die de kwaliteit van ons leven aangenamer en gemakkelijker hebben gemaakt. Het is evenwel hoog tijd om van deze energiebronnen afscheid te nemen.
· Het zogenaamd afvangen van CO2 is technisch perfect mogelijk. Maar het is een fabel dat deze technologie het klimaatprobleem kan oplossen. De enige oplossing is de CO2 uitstoot verminderen en uiteindelijk geheel omschakelen op groene energie.
· Fossiele brandstoffen zijn enorm verspillend. Het overgrote deel van de energie gaat verloren onder de vorm van restwarmte. Bij groene energie (zon, wind) gaat niets verloren.
· Er is geen ‘one-size fits all’ oplossing. Elk land dient zijn eigen ‘beste’ oplossing om de toekomstige energievoorzieningen in te vullen.
· De uitdaging verschuift meer en meer van het opwekken van groene energie naar het opslaan ervan.
· Kernenergie is één van de veiligste energiebronnen en een welgekomen aanvulling op de groene energie.
· De regelgeving volgt nog niet het tempo van de technologische innovatie, verbetering en vernieuwing.
· Het energieverbruik van datacenters voor AI wordt betekenisvol maar is nog aanmerkelijk kleiner dan het energieverbruik van industrie, bouw, verwarming, verkoeling en transport.
· De Amerikaanse Inflation Reduction Act (onder Joe Biden) staat boordevol goede initiatieven.
· De elektrische auto start met een CO2-schuld omdat er meer CO2 vrijkomt bij de productie ervan. Deze schuld betaalt zichzelf wel snel af.
· Vogels vliegen duizendmaal meer tegen gebouwen aan dan tegen de wieken van een windmolen. De grootste killer van vogels is en blijft trouwens de kat.
· Je kan minder vliegen aanmoedigen door frequent flyers geen voordelen, maar eerder nadelen te laten ondervinden.
Je inspanning om een herbruikbare zak in de supermarkt te gebruiken valt in het niets als je deze vult met vlees en zuivel.
Kan het elektrisch? Maak het dan elektrisch.
Hannah Ritchie
Maar zoek vooral zelf naar de juiste inzichten! Dit boek reikt je de hefbomen aan om in actie te komen en de logica om te weten hoe. Hannah Ritchie toont je de ster om naar te mikken en beschrijft helder de weg die je daar naartoe kan nemen. Bovendien helpt het je om zinvolle (tegen)argumenten aan te halen als je bij een glas met gelijkgestemden hierover toch nog eens van mening verschilt. Doe in 2026 eens iets met dat goede voornemen!
Alain Surkol
Alain Surkol
