22 november 2026
Hoe maak ik een gedicht? - Werkplaatshandboek poëzie
Ingmar Heytze heeft van gedichten schrijven zijn beroep gemaakt: hij schrijft ze op bestelling en hij geeft les over de methode. Zijn eerste goede raad: begin eraan!
Hij zegt nergens dat het eenvoudig is om een goed gedicht te schrijven, maar wie niet waagt, niet wint en “oefening baart kunst”.
Vorm en inhoud
De inhoud is belangrijk, maar bij een gedicht - zoals bij vele kunstvormen - telt de vorm: ”Wat je zegt is minder belangrijk dan hoe je het zegt”, dus daaraan wijdt Heytze vele bladzijden. Moet het rijmen, ritme hebben, in strofen geschreven zijn, welke werkwoordstijd gebruik je best, welk belang hebben leestekens? Hij illustreert het belang van een komma met een overbekend voorbeeld: “I’m hungry. Let’s eat children” tegenover: “I’m hungry. Let’s eat, children.”
Herschrijven en leren
Herschrijven is “Het gaat er nu om alles weg te halen wat er in de weg zit”. Om van een aantal woorden jouw gedicht te maken, kan je de ‘dichtersdobbel’ gebruiken. Behalve twee dobbelstenen, heb je de lijst van Heytze nodig op p.112. Omdat hij met cursisten werkt, neemt hij hun reacties op in zijn boek en legt uit wat de lezer ervan kan leren. Hij wijst ons op minstens zeven beperkingen en hoe we ermee kunnen omgaan: tijd en toeval, zijn er een paar van.
Heytze raadt aan om gedichten te lezen en tussen de auteurs stonden de Belgische H. de Coninck en M. Gilliams. Willem Elsschot vond ik niet. De Noord-Nederlandse Annie M.G. Schmidt kon niet ontbreken. Bij de Vakliteratuur staan ook vertalingen, zoals van Stephen King On Writing, a Memoir of the Craft en in FAQ lezen we zijn mening over allerlei onderwerpen in verband met het beoefenen van de dichtkunst.
Door de aangename schrijfstijl van dit “ultieme handboek voor beginnende, gevorderde en professionele dichters” plus de uitnodigingen om de raadgevingen toe te passen, ben ik eraan begonnen!
Het is een goede handleiding.
Het is een goede handleiding.
Gerda Sterk