15 mei 2026
Tweehonderd jaar oorlog
De strijd tussen Frankrijk en Engeland die Europa verscheurde, 1292-1492. Een nieuwe visie op het langste Europese militaire conflict, bekeken vanuit het Franse perspectief.
Dit is het eerste boek van Michael Livingston dat vertaald is naar het Nederlands, overigens puik werk van de vertalers die het lezen van meer dan 400 pagina’s zeer aangenaam maken. Een boeiend verhaal, de geschiedenis ervan werd ons deels ingelepeld tijdens schooltijd onder de titel ‘De Honderdjarige Oorlog’. Maar, duurt die nu plots twee keer zo lang?
Zelfs de naam ‘Honderdjarige Oorlog’ werd pas voor het eerst gebruikt in een Frans leerboek uit 1823. Zo werd verwezen naar de periode van het langste militaire conflict uit de geschiedenis van Europa met betrekking op de aanwezigheid van Engelse bestuurders in Gascogne. Michael Livingston legt in dit boek al zijn kaarten op tafel in een historisch verantwoord chronologisch verhaal om duidelijk te maken waarom die ‘Tweehonderdjarige Oorlog’ begon in 1294 met een eerste moord die dood en verderf aanwakkerde gedurende vele generaties en waaraan pas een einde kwam met de Vrede van Etaples in 1492.
Er is natuurlijk nooit honderd of tweehonderd jaren lang gevochten, wel was er een opeenvolging van strijders en heersers die door de jaren heen gewelddadige inspanningen leverden om hun dromen waar te maken. En die dromen brachten blijkbaar constant een verzuchting naar méér in beeld, vooral met de ambitie van uitbreiding van het territorium, van politieke en juridische macht. Dat moest dan maar gerealiseerd worden, telkens opnieuw, met korte of langere veldslagen, moordpartijen, jaren van verschrikking en onrust. Net zo goed was de vorming van een dynastie, desnoods via kinderhuwelijk of kindermoord, een pad naar meer heerschappij. En een ultiem verdrag was zelden een aanzet voor een rustigere tijd: een ‘zero-sum game’ bleek vaak een reden om snel opnieuw naar de wapens te grijpen. Voor de meeste mensen was oorlog simpelweg een aanhoudende hel, weinigen zijn er beter van geworden.
Hoe maakt een auteur hiervan een boek dat ons literair en inhoudelijk kan boeien ?
Het curriculum van Michael Livingston verklaart veel. Als hoogleraar aan The Citadel, de militaire academie van South Carolina, onderwijst hij militaire en culturele geschiedenis van de middeleeuwen. Daarnaast etaleert hij op vakkundige wijze zijn kennis in verschillende boeken over middeleeuwse oorlogsvoering, een aantal werken zijn bekroond. Die ervaring treedt naar voor in ‘Tweehonderd jaar Oorlog’ in de zowat vijftig toegevoegde pagina’s met honderde verwijzingen, nota’s en een handig register, maar nog boeiender zijn de schetsen en plattegronden van gevechtsterreinen, aangevuld met hedendaagse details en drone- beelden, die de beleving van een deelnemende lezer versterken.
Michael Livingston eindigt zijn voorwoord in het boek met een opmerkelijke boodschap:
“De slachtoffers van de Tweehonderdjarige Oorlog zijn letterlijk ontelbaar. De meesten van hen waren onschuldig. Bij het schrijven van dit boek heb ik dat geweld en die verschrikkingen bestudeerd. Ik heb zo goed en zo kwaad als het ging geprobeerd ermee te leven. Het vergoten bloed en de verwoeste levens zijn hartverscheurend en verbijsterend. Als ik er niet in slaag ook dat aspect over te brengen, heb ik gefaald.”
Naar mijn mening is zijn intentie gelukt, zelfs in onze huidige tijd waar de actualiteit permanent op ons wordt afgeschoten door een rits van commerciële media. Dat wij nog verbijsterd en verwonderd mogen blijven is een levensopdracht geworden waarbij dit boek beslist een waardevolle plaats verdient.
Johan Van den Heuvel
Vertaald door: Willem van Paassen
Oorspronkelijke titel Bloody Crowns, 2026
