21 oktober 2026
De laatste Nomaden
Geologe Myra de Rooy reist sinds 1986 in en over alle bergen ter wereld. Als bergbeklimmer was ze bij de eerste Nederlandse vrouwenexpeditie. Ze schreef al zeven boeken over haar ervaringen. Ze neemt ons mee naar het woestijnachtige hooggebergte Ladakh, dat grenst aan Tibet. De herders leven er van hun jaks, schapen en geiten. De klimaatverandering is een reden dat de tradities wankelen. Blijft het harde nomadische leven bestaan? In dit boek onderzoekt ze ter plaatse wat een nomadenleven inhoudt en of het nog leefbaar is.
Haar uitgangspunt: de beste manier om een volk te leren kennen is door een paar maanden in hun midden door te brengen. Tegelijkertijd beseft ze bijna elke dag dat ze een buitenstaander is en dat het zonder haar begeleider, Tundup, niet zou lukken. De man is haar gids, hij vertaalt en is bovendien haar kok.
Ladakh
In China is ze persona nog grata geworden en dus trekt ze nu rond in het Himalaya- Ladakh gebergte in Indië, ten westen van Tibet. Op een landkaart staan haar omzwervingen in kleur aangeduid. Ze praat - met de hulp van Tundup - met de inwoners zoals de Kharnakpa, terwijl ze ontelbare kopjes thee nuttigt. Zo kan ze zich inleven in hun moeilijke bestaan: in de winter kan het -35° worden en wolven loeren overal op het kwetsbare vee.
Via gesprekken met ouderen vergelijkt ze de situatie vroeger en nu. Er is veel veranderd. Gebeurde vroeger alles met trekpaarden, dan zie je nu pick-up trucks. Ging het beroep van geiten- en schapenhoeder vroeger over van vader op zoon, dan trekt de jeugd nu dikwijls naar de steden.
Tussen haar gefilosofeer over het ruwe nomadenleven door, overpeinst ze haar eigen leven. Af en toe lijkt het of ze haar dagboek aan het schrijven is, wat inderdaad ook zo is, maar een verslag van dergelijke avonturen is het lezen waard.
Foto’s
De vele foto’s horen nauw bij de tekst. Soms stap je met haar een eindeloos leeg landschap binnen, via een foto gespreid over twee bladzijden. Soms is het een kleine afbeelding van een kampement met stenen omheiningen als beschutting tegen de wolven.
Mij trof haar opmerking over alleen reizen en hoe het de aandacht vergroot voor landschap, mensen, dieren, planten en stenen: “In gezelschap kan ik verdwalen in de verhalen van de ander... In mijn eentje lopen vergroot mijn gevoeligheid voor het landschap.” Ik ben het helemaal met haar eens, maar dacht vroeger dat het aan mijn karakter lag en dat ik een uitzondering was.
Lha, Lu, Naga
We leren over heel veel bij: o.a. over wolven, over de invloed van China en over de vele vormen van (bij)geloof. Zie de foto van een demonenverschrikker die ze zag hangen aan sommige huizen van boeddhisten die “geloven niet in Griekse goden, maar hun bergwereld wordt bewoond door andere opperwezens, geesten en demonen.” Zo is een Naga bijvoorbeeld een watergeest.
Af en toe overspoelt Myra ons met zoveel inheemse namen, dat dat het lezen bemoeilijkt. Bovendien wil ik niet echt weten of gur gur cha geserveerd wordt met tsampa en dat er nu een chapati op het menu staat. Als het woord herhaald wordt, kon het zijn dat ik vergeten was wat het betekende, bijvoorbeeld drimo. Een verklarende woordenlijst achteraan zou niet overbodig zijn.
Vrouwen, honden, toiletten
De auteur houdt de vele waakhonden in het oog, want ze draagt nog de littekens van twee Tibetaanse mastiffs op haar armen en benen. Inderdaad, ik hoorde op Radio1 dat honden in de ranglijst van gevaarlijkste dieren ter wereld op de derde plaats staan.
Vrouwen zijn altijd belangrijk, maar ze ziet dat ze toch lager gewaardeerd worden dan mannen. Interessant is ook de uitleg over wat een toilet/wc inhoudt: het kan een stapel stenen zijn, een afgeschermd hok of gewoon een ‘droog toilet’, dat vooral in de wintermaanden handig is. Je leest in het boek wat en waarom dat is.
Gerda Sterk
Dit boek werd eveneens gerecenseerd door Ignace Claessens.
