3 maart 2026
Gevangen in het Reich - het Belgisch leger in de Duitse kampen: 1940-1945
Kurt Van Camp publiceerde eerder ‘Het verzet van de Zwarte Hand’, waarin hij het verhaal schetst van een verzetsgroep die ontstond in 1940 en actief was in de Rupelstreek en Klein-Brabant. De auteur, die ook conservator is van het Museum Fort van Liezele, verruimt nu zijn horizon en schreef een lijvig boek over de 225.000 Belgische soldaten die tijdens WOII krijgsgevangen werden.
Onder hen waren veel beroepsmilitairen, maar vooral gewone burgers die als reservist waren opgeroepen bij het begin van de mobilisatie. Hun strijd aan het front duurde niet lang, want na een militaire terugtocht van achttien dagen, legde het Belgisch leger op 28 mei 1940 de wapens neer. De pletwals van de Duitsers was overweldigend, nijdig verzet had enkel geleid tot een verschrikkelijk verlies aan levens.
Het boek van Kurt Van Camp heeft de grote verdienste dat het een accuraat historisch overzicht geeft van die periode van krijgsgevangenschap en dat het een gevoelig thema als de ‘Flamenpolitik’ niet ontwijkt. Deze politiek werd door de Duitsers slim toegepast om de Belgische gelederen te verdelen – dat was ook tijdens WOI gebeurd - en was mee de oorzaak dat het de Vlaamse krijgsgevangenen beter verging dan de Waalse, ondanks het feit ook heel wat Vlaamse krijgsgevangenen het opnamen voor hun Waalse collega-lotgenoten. De ‘Entlassungsscheinen’ waren voorbehouden voor de Vlaamse krijgsgevangenen. Maar de grootste verdienste van dit boek bestaat erin dat de auteur zijn geschiedkundig relaas koppelt aan een respectvolle, diepmenselijke beschrijving van het dagelijks leven van de krijgsgevangenen in de Duitse kampen. Hoe ze getroffen werden door ziekte, worstelden met onhygiënische toestanden, maar zich tegelijk ook overeind hielden dankzij sport, cultuur en intellectuele vorming. Dat de auteur ook heel wat authentieke getuigenissen publiceert van ex-krijgsgevangenen, maakt dit boek een ‘document humain’ dat heel wat hiaten in de geschiedschrijving over dit onderwerp vult.
De krijgsgevangenen waren inderdaad lid van een gecapituleerd leger en hun verhaal is vaak minder spectaculair dan dat van andere oorlogsslachtoffers. Maar ook hun verhaal verdient om verteld te worden, ook hun ontberingen waren verschrikkelijk, ook hun onderlinge solidariteit en de manier waarop ze tijdens en na de oorlog hun weg moesten vinden, moeten voorwerp zijn van onze ontroering en respect.
Björn Siffer
