26 maart 2026
Het lijden van Rudolf Steiner
De naam Steiner is in België bekend door de gelijknamige scholen. In dit werk gaat het echter uitsluitend over de figuur van Rudolf Steiner en diens levensloop.
De auteur Hans Stolp schrijft met Het lijden van Rudolf Steiner het laatste deel van zijn trilogie over Steiner. Dit boek komt na Rudolf Steiner, stichter van een nieuwe cultuur en Rudolf Steiner en Johannes, twee gezworen vrienden.
Hans Stolp (Leiden, 1942) is een Nederlandse pastor en auteur. Hij studeerde theologie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en maakte een studie van het esoterische christendom. Hij gaf les in geschiedenis en godsdienst in het middelbaar onderwijs tot hij in 1987 benoemd werd tot radiopastor van het inmiddels verdwenen IKON (Kerkelijke Omroep Nederland voor TV en radio). Vanaf 1994 wijdde hij zich volledig aan het esoterisch christendom. Over dit onderwerp schreef hij zowat 60 boeken, ook kinderboeken en dichtbundels, die in het Duits, Engels en Spaans werden vertaald. In 2010 was hij bij de Nederlandse Tweede Kamerverkiezingen lijstduwer voor de ‘Partij voor Mens en Spirit’.
Rudolf Steiner werd geboren in 1861 in Donji Kraljevec, een kleine gemeente in Kroatië, dat bij zijn geboorte behoorde bij het Oostenrijks-Hongaars Keizerrijk. Hij was esotericus, schrijver, architect en filosoof. Hij is bekend als grondlegger van de antroposofie. Dat is een spirituele filosofie die de verbinding tussen de geestelijke en de materiële wereld onderzoekt. Steiner paste dit toe op verschillende gebieden zoals landbouw en geneeskunde. Bij onderwijs zijn in België verschillende Steinerscholen opgericht waar een ‘heilpedagogie’ wordt toegepast. Steiner overleed na een langdurige ziekte in 1925.
De religieuze beweging, de antroposofie, heeft tot doel inzicht te krijgen in de geestelijke dimensie van het leven en ontwikkelt een holistisch wereldbeeld. Steiner verbindt het geestelijke in de mens met het geestelijke in de kosmos.
Het boek Het lijden van Rudolf Steiner. Gedreven door liefde is geen objectieve benadering van deze figuur. Stolp biedt wel een verregaand inzicht in diens leven. Hij beschrijft Steiner als iemand die zelf geloofde te zijn neergedaald vanuit de hemel. Hij kreeg de opdracht de aardbewoners te instrueren. Op aarde aangekomen wachtten hem daartoe twee helpers: Meester Jezus en Meester Rosenkreutz. Stolps bedoeling met dit werk is Steiner en diens opvattingen opnieuw onder de aandacht te brengen en de mens de weg te wijzen naar een dieper geestelijk inzicht.
Het boek is een verheerlijking van Steiner en diens ideeën. Er is geen ogenblik sprake van kritiek en met de persoonsverheerlijking creëert Stolp een cultus met een hoge mate van religieuze verbondenheid. Dit boek maakt duidelijk dat Steiner de grondlegger is van een religieuze beweging die staat voor een sterk christelijk georiënteerde versie van theosofie en een christelijk georiënteerde occulte wetenschap. Elders vind je dat een aanzienlijk aantal ideeën van Steiner door de wetenschappelijke en academische wereld als pseudowetenschappelijk worden beschouwd. Hij bleek ook vatbaar voor pseudogeschiedenis en verkondigde dat de mens om de 1.000 jaar kon reïncarneren. De beweging wordt beschouwd als een sekte.
Wel duidelijk komt in dit werkje naar voren dat Steiner al zijn bevindingen zou verkregen hebben via helderziend onderzoek van hogere en geestelijke werelden. Wie niet over deze vermogens beschikt kan deze theorie bijgevolg niet beoordelen.
Stolp is een fanatiek volgeling van Steiner en geeft een kritiekloos verslag van diens leven. Hij presenteert de inzichten van Steiner en hij erkent daarin de betekenis voor de geestelijke ontwikkeling en het leven van de volgelingen. Het resultaat is echter pover want Steiner zegde zelf dat er geen twee mensen waren die hem begrepen.
Het lijden van Rudolf Steiner is een zeer mooie uitgave, geschreven in bevlogen zinnen. Helaas is het waardeloos met een inhoud die enkel de verheerlijking van een bedenkelijk figuur tot doel heeft.
Paul Van Aelst
