28 september 2026
Godsdolheid - In 100 stappen genezen van je religie
Ik wist niet meteen wat ik aan moest met Godsdolheid, het boek van Chris van de Ven. Toen ik het snel doorbladerde leek het mij bovenal drammerig. Maar bij het lezen van de inleiding werd al snel duidelijk dat ik als overtuigd atheïst niet tot de doelgroep van het boek behoor, het is immers in eerste instantie bedoeld voor christenen. Met een beetje meer aandacht had ik het natuurlijk meteen geweten aangezien de ondertitel van het boek luidt: “In 100 stappen genezen van je religie”. Deze laat niets aan duidelijkheid over de bedoeling van het boek over.
In 100 korte hoofdstukjes – Epistels genaamd - tracht de auteur de gelovige wat hij zelf noemt “zelfgenezing” te brengen. Immers, wie overtuigd is dat-ie een waardevolle religie aanhoudt, lijdt aan RSU, het Religieus-Up-Syndroom, beter bekend als godsdolheid, zo schrijft hij.
De auteur gaat ervan uit dat wie gelooft het zelf-nadenken op non-actief heeft gezet en hij richt zich tot zij die "niet langer voor gek willen staan doordat ze de regie over hun eigen leven hebben overgedragen aan charlatans die er een broodwinning uit halen en er macht aan ontlenen”. Daartoe fileert hij in elk hoofdstukje - en zo zijn er 100 – een opvatting of eerder een misvatting van gelovigen. Elk hoofdstukje krijgt van hem een label: “Dommig”, “Serieus”, “Van de pot gerukt” en ook tweemaal “seks”. Zijn standpunten zijn telkens overduidelijk en hij geeft ze met humor maar ongezouten. Hij is zich zeer bewust dat hij daardoor lezers kan irriteren en daarom loopt hij erop vooruit: onderaan elk hoofdstukje staat een aanduiding van een irritatiegraad: “Mild”, “Hevig” of “Extreem”. Hier en daar staan grappige tekeningetjes van Peter de Wit.
“Waarom lopen vrouwen net zo hard naar gebedshuizen voor een god die hen als minderwaardig ziet?”
Die stijl hoort de lezer echter niet te misleiden. Chris van de Ven kletst niet uit zijn nek, maar onderbouwt zijn standpunten. In zijn Epistel 10 bijvoorbeeld heeft hij het over “God lijdt aan eigenwaan”. Daartoe legt hij uit wat eigenwaan is en wat er de kenmerken van zijn waarna hij die vergelijkt met de kenmerken die men god toedicht. Of in zijn epistel 58 “Vrouwen” heeft hij het over de ongelijkwaardigheid tussen man en vrouw in godsdiensten en hij verbaast er zich over dat zij die zo achtergesteld worden ten opzichte van mannen net zo hard naar de gebedshuizen lopen voor een god die hen als minderwaardig ziet. Telkens roept hij terechte vragen op.
Net omdat Chris van de Ven zo duidelijk en recht door zee is en inspeelt op allerhande opvattingen die je vaak hoort maar die naar mijn gevoel niet vaak genoeg weerlegd worden, heb ik dit boek graag gelezen. Of het gelovigen tot inkeer zal doen komen? Misschien duwt het hen eerder in een egelstand. Maar het zou natuurlijk kunnen dat hij met zijn “fluim”, zoals hij zijn boek zelf noemt, toch twijfelaars over de meet haalt. Het is in elk geval een zeer verdienstelijke poging die elke gelovige met intellectuele nieuwsgierigheid zou moeten lezen.
En voor de duidelijkheid: ook voor wie niet gelooft, is het een vlotte en plezante samenvatting van argumenten. In Epistels 3 en 97 legt hij trouwens ook de agnosten op de pijnbank: “Agnosten zijn eigenlijk atheïsten, die niet ver genoeg hebben nagedacht. Of ze zijn laf”. En eigenlijk is elke gelovige een atheïst. Hoezo? Hij is dat ten opzichte van alle goden, met uitzondering van zijn eigen god die volgens hem wél bestaat.
Leuk hé?
Edgard Eeckman
