1 april 2026
Jazzportretten
Als je van dit werk met jazz op het voorplan ten volle wil genieten, dien je er wel de muziek bij te halen. Door de handige “Soundtrack” achteraan het boek kom je zo gemakkelijk bij de besproken platen terecht.
Met Jazzportretten verleidt Murakami ons om naar zijn geliefde muziek te luisteren. Dit boek is in Japan in twee delen verschenen en is voor de Nederlandse vertaling gebundeld en aangevuld met drie extra muzikanten. Zo is de verzameling gegroeid tot 54 artiesten en een kwartet. Met een goed glas whisky in de hand weet Murakami de jazzsfeer op te roepen.
Haruki Murakami werd in 1949 geboren in Kioto en groeide op in Kobe. Zijn vader was de zoon van een boeddhistisch priester en zijn moeder was de dochter van een koopman uit Osaka. Beiden gaven les in Japanse literatuur. Murakami was echter meer geïnteresseerd in de Amerikaanse literatuur. Hierdoor maakte hij zich een westerse schrijfstijl eigen waarmee hij zich onderscheidde van zijn Japanse tijdgenoten.
Murakami volgde een opleiding toneel aan de Waseda-universiteit in Tokyo. Belangrijk voor dit boek is het feit dat hij begon te werken in een platenzaak en na zijn studies samen met zijn vrouw een jazzbar opende in Tokyo. In 1987 kwam zijn doorbraak met Norwegian Wood waarvan miljoenen exemplaren verkocht werden aan Japanse jongeren. Hij werd een nationale beroemdheid. In 1986 reisde hij door Europa en vestigde zich later in de Verenigde Staten waar hij lesgaf aan de universiteit van Princeton (New Jersey).
Het opzet van het boek vertrekt bij de jazzportretten die de Japanse illustrator Makoto Wada vanaf de jaren ’90 tekende. Hij was een filmliefhebber en omdat jazz daarin een grote rol speelde, bracht dat hem tot het maken van de portretten van de muzikanten. Murakami was enthousiast over Wada’s kunstwerken. Op basis van deze tekeningen begon hij te schrijven over wat hij ooit gevoeld had bij het horen van hun muziek.
Murakami kon zich helemaal uitleven bij de illustraties. Hij had immers als student in een jazzbar gewerkt en er achteraf zelf een opengehouden. Aan muziekkennis ontbrak het hem dus niet en dat voel je bij elk stukje. Beknopt – amper twee pagina’s lang – weet hij zijn liefde voor de muziek over te brengen. Zijn teksten klinken als de improvisaties van de besproken muzikanten. De stijl ervan is zeer uiteenlopend, maar het plezier en het enthousiasme voor de besproken muziek is ervan doordrongen. Het is alsof je naast Murakami aan de bar staat en hij je zo toespreekt over zijn favorieten. Murakami is dan ook zeer gevoelig voor wat deze jazzfiguren aan het vinyl toevertrouwden. De teksten maken duidelijk dat hij nu even goed kan schrijven als toen luisteren.
Zowel de keuze van de geportretteerde muzikanten door Wada als de bijhorende teksten door Murakami zijn zeer persoonlijk. Dat maakt dat het werk overtuigend overkomt en als het ware de bijhorende muziek in de schijnwerper zet. Murakami is een overtuigd jazzliefhebber en van hem hoef je in deze stukjes dan ook geen kritiek te verwachten. Hij slaagt er in de modale lezer aan te zetten om minstens moeite te doen om hier en daar de aangeboden muziek op te zoeken en te beluisteren. Murakami zet je op de goede weg en succes is verzekerd.
Paul Van Aelst
