11 mei 2026
Schrijven tegen het vergeten
Dit boek heeft een van de zwartste plaatsnamen uit de Nederlandse geschiedenis tot onderwerp. In Amersfoort was tijdens de Tweede Wereldoorlog een concentratiekamp gevestigd.
Hans Van Stralen (1954) studeerde theologie, Nederlandse taal- en letterkunde, algemene literatuurwetenschap en filosofie. In 1980 promoveerde hij op het fenomeen “bewustzijn” in de modernistische literatuur en in 2009 promoveerde hij met “bekeringsverhalen” in de theologie. Nu is hij gids van het nationaal Monument Kamp Amersfoort.
In Schrijven tegen het vergeten bundelt Van Stralen literaire teksten die betrekking hebben op het Kamp Amersfoort. Dit is een minder bekend maar zeer berucht Polizeiliches Durchgangslager tijdens de tweede Wereldoorlog. Van Stralen schreef met dit boek geen roman, maar stelde een essaybundel samen waarin hij onderzoekt hoe slachtoffers-schrijvers, -dichters en overlevenden hun ervaringen hebben verwoord en ook verwerkt.
Aanleiding tot dit boek is de ervaring die Van Stralen opdeed als gids in het kamp Amersfoort. Enerzijds realiseerde hij zich dat er ook vandaag nog zinloze oorlogen worden gevoerd en anderzijds was er de opluchting dat hij in het Nederland van 2026 in vrijheid kom leven. Dit inzicht was voor hem de directe aanzet tot het schrijven van dit werk met als doel dat de periode 1940-1945 nooit mocht vergeten worden.
In vier hoofdstukken geeft Van Stralen een overzicht van de literaire betrokkenheid in Kamp Amersfoort. Achtereenvolgens wijdt hij een deel aan de Nederlandse verzetspoëzie, behandelt hij het werk van Theun De Vries, gaat hij dieper in op de omgang met schuldgevoelens om af te sluiten met wat hij vond over wat kinderen over hun vaders die in het kamp gevangen zaten, publiceerden. Daarvoor pleegde hij uitvoerig opzoekwerk in zowel uitgegeven publicaties als in minder bekende historische archiefstukken.
Schrijven tegen het vergeten is een nodige aanvulling op het beeld dat over Kamp Amersfoort bestaat. Het toont aan hoe de literatuur hiertoe kan bijdragen. Van Stralen plaatst de teksten in een bredere en historische context. Door zijn intens opzoekwerk brengt hij verhalen die anders niet aan de oppervlakte zouden zijn gekomen. Belangrijkst bij dit soort werk is wel dat het aanzet tot nadenken over wat er gebeurde en hoe we dat in de permanente herinnering dienen te bewaren.
Schrijven tegen het vergeten is een indringend en overtuigend werk over het verleden dat aantoont hoe literatuur kan bijdragen tot het morele bewustzijn in de toekomst.
Naast de talrijke verklarende voetnoten, vind je achteraan het boek een literatuurlijst met geraadpleegde werken, een personenregister en een overzicht van ter beschikking staande bronnen.
Kamp Amersfoort ligt in Nederland en dit boek behandelt uiteraard enkel deze plaats en zijn geschiedenis. Maar er is geen verbeelding nodig om in te zien dat wat er hier gebeurde universeel is en over eender welk kamp in de wereld zou kunnen gepubliceerd worden.
Paul Van Aelst
