11 juni 2026
En de zon gaat op
Een werk dat tegelijk een tijdsdocument en een existentiële roman is met de meest denkbare melancholische slotzin: “We hadden het samen zo verdomd fijn kunnen hebben.”
Hemingway geboren in 1899 in Oak Park, Chicago
overleden door zelfdoding in 1961
Pulitzerprijs voor literatuur in 1953
Nobelprijs voor literatuur in 1954
The sun also rises verscheen in 1926 en werd in 1957 verfilmd
overleden door zelfdoding in 1961
Pulitzerprijs voor literatuur in 1953
Nobelprijs voor literatuur in 1954
The sun also rises verscheen in 1926 en werd in 1957 verfilmd
Hemingway was gefascineerd door het stierenvechten. Hij noemde het een tragedie waarin de stier gedoemd was om te sterven. Hij bezocht meerdere keren de Spaanse stad Pamplona tijdens de San Ferminfeesten waarbij hij zelf deelnam aan de gevaarlijke stierenrennen door de straten van de stad.
In 1925, een paar dagen na de feesten in Pamplona begon hij te schrijven aan Fiesta, dat later de titel The sun also rises kreeg en in de Nederlandse vertaling En de zon gaat op heette. Hemingway was toen 26 jaar en het was zijn eerste grote roman. In oktober 1926 werd deze gepubliceerd en betekende de start van een succesvolle schrijverscarrière.
En de zon gaat op is de beschrijving van een groepje jonge Amerikaanse en Britse schrijvers die zich in het Parijs na WO I en tijdens de corrida in Pamplona overgeven aan drank, zinloze verplaatsingen en vluchtige liefdes. Het verhaal tekent een nauwkeurig portret van een generatie die na de Wereldoorlog haar normale zingeving heeft verloren.
Hemingway schrijft met een opmerkelijke soberheid. De taal is heftig, rauw en krachtig, met korte zinnen waarbij meer wordt weggelaten dan uitgeweid. Op die manier ontstaat een hard portret van ontreddering.
Het is de Amerikaanse oorlogsveteraan en journalist Jake Barnes die het verhaal vertelt. Hij voelt zich aangetrokken tot Lady Brett Ashley. Zonder enige vorm van pathetiek beschrijft hij zijn verlangen dat nooit zal worden vervuld. Gevoelens worden niet uitgesproken maar zitten verweven in wat er net niet wordt gezegd, stiltes heersen tussen beiden. Rond deze twee hoofdpersonages wentelen hun vrienden die samen naar Pamplona zullen afreizen. Daar ontmoeten ze de jonge stierenvechter Pedro Romero die een bijna mythische figuur wordt in het rituaal van het gevecht met de stier.
Vriendschappen zijn broos, kameraadschap wisselt af met frustraties en trauma’s groeien. De verwijten worden verzwegen maar sluipen onderhuids het verhaal binnen.
Hemingway is een meester in het sterker maken van het verhaal door zijn beknoptheid. Dit verhoogt de intensiteit van de niet uitgesproken gevoelens. Het besef groeit dat sommige verlangens alleen in de verbeelding kunnen bestaan, hier werkt de kracht van de suggestie. Wat overblijft is niet zozeer de geschiedenis, maar het gevoel van lange doorleefde nachten, vermoeiende ochtenden en gesprekken die nooit worden afgerond. Deze schrijfstijl met sobere zinnen onderlijnen de karakters van alle personages die in het verhaal opduiken. Hier is Hemingway op zijn best die de lezer aanzet om op eigen inzicht te vertrouwen.
De Amerikaanse schrijfster Gertrude Stein die toen ook in Parijs woonde, noemde Hemingway en zijn generatie “The lost generation”. Dit zou ook het motto van dit boek kunnen zijn: aantonen welke moeilijkheden deze generatie had om de gevolgen van de oorlog te verwerken.
De Nederlandse schrijver en regisseur Philippe Huff schreef in 2016 een inleiding bij dit boek.
Paul Van Aelst
Vertaler Wilhelmina Arina Flick-Lugten
