18 juni 2026
De auto, de geit en de wiskunde - 99x het driedeurenprobleem
Dit is een populairwetenschappelijk boek over een klassiek showspel: achter twee deuren staat een geit, achter de derde een auto. Hoe best kiezen?
Hoofdstuk 2 legt uit wat het spel inhoudt. Je kiest 1. De spelleider opent een tweede deur vooraleer hij die van jou opent en daarachter staat 1 van de 2 geiten. Dan vraagt hij of je nog wil veranderen van deur. De auteurs leggen uit of je beter je instinct volgt en bij je eerste keuze blijft, of is het integendeel wiskundig gezien veel beter om van deur te veranderen (tenminste als je een auto wil en geen geit!).
Als je het in één hoofdstuk kan uitleggen, waarom gebruik je er dan 99? Dat verduidelijken de auteurs in hoofdstuk 1: ze haalden hun inspiratie bij R. Queneau, die in 1947 de kiemen legde van de literaire stroming Oulipo. Vertaald betekent deze acroniem: Werkplaats voor potentiële literatuur. “Queneau vertelt in dat boek een nogal saai verhaaltje. Niet één, maar wel 99 keer. Hij vertelt het in één zin. Met allerlei alliteraties. In telegramstijl. Als dialoog. Vanuit vogelperspectief. Het zijn 99 stijloefeningen, die elk een ander licht op het gebeurde werpen”. Zijn boekje heeft vele navolgers gehad, zoals het boekje dat u vast heeft. Toch is het een beetje anders: “...niet 99 keer het probleem naverteld; eerder komt het probleem 99 keer tevoorschijn.”
Het resultaat is een amusant boek waarin van alles ter sprake komt, met wiskunde in de eerste plaats. Hoofdstuk 86 bevat dezelfde uitleg als 2, maar het staat vol alliteraties, terwijl in een later hoofdstuk het probleem van het kiezen in één zin uitgelegd wordt. Tsjechov komt erin voor, Shakespeare, Harry Mulisch ook. In een ander verhaal gaat het over ‘de oorsprong’ van de deur als een boom die wordt omgehakt. Ik noteer een rake zin: “Hij valt om zoals je verliefd wordt: eerst langzaam en dan ineens helemaal.” In een ander verhaal is het driedeurenprobleem verpakt als een recept. Helemaal te gek is het verhaal dat zich afspeelt in de Arjen Lubach show, met de twee auteurs als gasten.
Soms bestaat het hele hoofdstuk uit één zin, die blijkbaar nergens op slaat, tenzij je de titel verstaat: ‘pangram’. Hoofdstuk 15 dient zich aan als een essay waarin Ionica zich afvraagt of je moet wisselen en indien ja, wanneer?
De hoofdtoon is humoristisch en de stijl is zeer vlot en aangepast aan het idee, zoals bij Shakespeare. De verhalen bevatten soms inhoud waarover je even moet nadenken, want vergeet niet dat de derde deur ‘wiskunde’ is. Het gaat over wisselen, het aantal kansen, over intuïtie, over bekende schrijvers, over statistieken, over gevoelens, kortom over een breed scala aan onderwerpen.
Dit vrolijke, populairwetenschappelijke boek combineert wiskunde met humor, historische verwijzingen en creatieve verhalen. Het is dus leerzaam en vermakelijk. Het feit dat er 99 keer op een andere manier iets moet verteld worden over hetzelfde idee kan voor sommigen niet interessant zijn. Het kan zijn dat zij het zelfs ronduit flauw vinden.
Gerda Sterk
Gerda Sterk
Jan Beuving is cabaretier en tekstschrijver met een achtergrond in wiskunde. Hij heeft diverse prijzen gewonnen, waaronder de Willem Wilminkprijs en de Annie M.G. Schmidtprijs.
Ionica Smeets is hoogleraar wetenschapscommunicatie aan de Universiteit Leiden en columnist bij de Volkskrant. Ze heeft ervaring met populairwetenschappelijke televisieprogramma’s en educatieve projecten.
