19 juni 2026
Wereldgeschiedenis voor beginners
Ik heb weinig overgehouden van de lessen geschiedenis die ik als kind en adolescent op school kreeg. Ligt het aan mij of aan de leerkrachten die te veel op jaartallen waren gefocust? Wellicht een combinatie van beide. In elk geval voel ik vandaag de nood om dat gebrek aan geschiedkundig inzicht bij te schaven. En daarvoor heb ik ‘Wereldgeschiedenis voor beginners’ van Emma Marriott gelezen, en dit boek heeft helemaal zijn werk gedaan.
Wereldgeschiedenis voor beginners telt 208 bladzijden in een handig pocketformaat. Het beschrijft de essentiële aspecten van de geschiedenis, van het vroegste begin in 3500 voor Christus tot aan 1945, toen de wereld net als nu op zijn kop werd gezet. De Engelse geschiedkundige Emma Marriott brengt ruim 5000 jaar geschiedenis terug tot de essentie. Of ze daarin slaagt, kan ik niet helemaal beoordelen omdat ik zelf geen geschiedkundige ben. Ze stond voor de grote uitdaging dat ze selectief moest zijn én moest bepalen waar ze, tegen de bondigheid in, toch iets dieper op in moest gaan. Maar ik heb het gevoel dat het haar gelukt is.
Het boek is ingedeeld in zes hoofdstukken:
· Hoofdstuk 1: De eerste rijken en beschavingen (van 3500 tot 800 v. Christus)
· Hoofdstuk 2: De oudheid (van 800 voor Christus tot 450 na Christus).
· Hoofdstuk 3: De middeleeuwen (van 450 tot 1066 na Christus).
· Hoofdstuk 4: De wereld in beweging (van 1050 tot 1700).
· Hoofdstuk 5: Revolutie en Europees imperialisme (van 1700 tot 1900).
· Hoofdstuk 6: Een nieuwe wereldorde (van 1900 tot 1945).
Binnen elk hoofdstuk behandelt ze telkens weer de uiteenlopende werelddelen: het Midden-Oosten en Afrika, het Verre Oosten, Europa, Noord- en Zuid-Amerika en Oceanië. Alle aspecten van de geschiedenis komen aan bod. Emma Marriott heeft er “bewust voor gekozen om niet alleen te focussen op de westerse wereld, maar juist breder te kijken en beschavingen naar voren te brengen die velen van ons niet veel zullen zeggen, maar die wel van invloed zijn geweest op onze eigen geschiedenis”, zo vermeldt de achterflap. Dat lijkt me een terechte keuze als je de wereldgeschiedenis aan een beginner wilt uitleggen.
Het boek bevat ook meerdere wereldkaarten, zoals die van de wereldrijken in de oudheid en de nieuwe rijken en ontdekkingen tussen 1237 en 1857. Het is geschreven in een nuchtere, directe taal.
Wereldgeschiedenis voor beginners is een boek dat ik goed ga bijhouden. Net door de bondigheid staan er natuurlijk veel namen en jaartallen in die onmogelijk allemaal bij een eerste lectuur te onthouden zijn. Daarmee is het tegelijkertijd een duurzaam naslagwerk.
Vele kleine en grotere Trumpjes
Het lezen alleen al van die 5000 jaar vertelde mij iets over vandaag. Door de oorlogen in de wereld op dit ogenblik krijg ik als mens geregeld het gevoel dat we in een oorlogsklimaat leven. Misschien is dat voornamelijk toe te schrijven aan het feit dat we net een uitzonderlijke periode van vrede achter de rug hebben – niet vrede overal, maar toch in West-Europa én met de intentie van staten om die vrede te bewaren. Het lezen van dit boek maakt nog eens overduidelijk dat oorlog en machtsgebruik van alle tijden zijn. De wereld en de mensheid lopen al van bij hun ontstaan rond met kleine en grotere Trumpjes die uit zijn op invloed, macht en geld. Er is waarlijk vandaag op dat vlak niks nieuws onder de zon.
Daarmee relativeer ik de huidige situatie niet, want ook Wereldgeschiedenis voor beginners toont aan hoeveel mensen al eeuwenlang door het machtsgebruik en de bezitsdrang van heersers zijn gestorven en geslachtofferd. De mensheid heeft als geheel die oorlogen overleefd, maar aan een heel hoge kost voor miljoenen individuen.
Wat mij betreft is Emma Marriott uitstekend geslaagd in haar opzet: ik heb een beter zicht op onze geschiedenis gekregen. Daar zal het feit dat het boek wereldwijd al meer dan 300.000 keer over de toonbank is gegaan, niet vreemd aan zijn. Voor beginners lijkt deze beschrijving van de wereldgeschiedenis mij verrijkende en dus aanbevolen lectuur.
Edgard Eeckman
