15 oktober 2026
ONZE BIG FIVE - Op zoek naar de meest iconische dieren van België
Wie op safari gaat in Afrika, wil de “Big Five” zien. Cobbaert past dat concept toe op de 5 meest iconische zoogdieren van de vrije natuur in België: vos, edelhert, wolf, zeehond en lynx.
In zijn inleiding maakt Cobbaert het doel achter dit boek duidelijk: het bestaan van bedreigde diersoorten beveiligen, leren ermee samen te leven en door open te staan voor de schoonheid van de wilde natuur, beter in staat zijn die wildheid te beschermen.
In het begin lijkt het alsof Cobbaert een persoonlijk dagboek aan het schrijven is met bedenkingen waarvoor ik mijn slaap niet zou laten, maar plots had hij me mee en was ik even gespannen als de auteur op zoek naar een vos of een wolf.
Wat het hele boek tijdloos maakt, zijn de geschiedenislessen die hij geeft en de toekomstvisie i.v.m. het dier in kwestie.
Vos
Cobbaert begint met een fragment uit de schelmenroman ReinAard van Tom L anoye, wat hem leidt naar omstreeks 1260: “…wordt ergens in een Oost-Vlaamse abdij het verhaal Van den vos Reynaerde uit een ganzenveer geschud. Het is een opvallend satirische tekst voor die tijd, in verzen dan nog.” Met Lanoye vergelijkt hij de inhoud van het oude verhaal met dat van Lanoye, waarbij opvalt dat de vos een gewiekste schurk is, eerder dan de Robin Hood die ervan gemaakt is.
Met Koen Van Den Berge duikt hij de geschiedenis in: ontbossing en bejaging hebben de vos met uitsterven bedreigd. Voor het eerst – en niet voor het laatst – duikt de bedenkelijke rol op die jagers spelen.
Mij trof de vermelding van De Kleine Prins van Antoine de Saint-Exupéry: een wijze vos leert de kleine prins over vriendschap, liefde en vertrouwen.
In het Zwin komt hij eindelijk oog in oog te staan met een vos. Cobbaert beschrijft de ontmoeting prachtig, zodat je als lezer(es) meeleeft. Dan ruimt hij plaats voor het Zwin, dat zijn ontstaan als natuurpark o.a. te danken heeft aan graaf Léon Lippens.
Afsluitend overdenkt de auteur de huidige situatie van het rosse beest: ja, de vos lijkt steden zoals Brussel te veroveren, ja, de Hubertus Vereniging Vlaanderen is verdeeld over de aanpak van de vossenpopulatie, en ja, het samenleven met het iconische dier lijkt te lukken.
Edelhert
We volgen papa Cobbaert en zijn dochter naar een observatiehut, waar ze de nacht zullen doorbrengen. We leren dat de mooie wasberen invasieve exoten zijn, dat het Plateau des Tailles een paradijs is voor reeën, zwijnen, dassen, bevers, edelherten en andere wilde dieren. Dankzij de landkaart van België op p.15 en 16, zien we waar dit gebied zich bevindt.
Opnieuw leren we wat een edelhert precies is, wat zijn geschiedenis is, of een hedendaagse jager vindt dat de aanpak van Sint-Hubertus nog toegepast wordt en dat er zelfs edelherten in Vlaanderen voorkomen. Of we met de dieren kunnen samenleven, is een vraag waarop het antwoord nauw samenhangt met verkeersveiligheid.
Wolf
Om een wolf te zien te krijgen trekt Cobbaert mee op een wolvensafari, spreekt met deskundigen, brengt lange uren in de natuur door, maar een wolf krijgt hij niet te zien. Getuige daarvan: de foto van een pootafdruk i.p.v. een wolf. De wolf heeft in België een hele geschiedenis achter de rug en de laatste twee zouden zijn doodgeschoten door Leopold I. Bij de kleurenfoto’s in het midden van het boek staat een afbeelding van de twee opgezette dieren met daaronder: “Volgens de legende zou koning Leopold I in 1844…”
Er zijn vele fabels over de wolf, waarvan Roodkapje slechts een verbeelding is van de eeuwen daarvoor, waarin de wolf als een bloeddorstig beest werd afgeschilderd. Zie het Gilgamesj-epos, het oudste literaire werk ter wereld.
Kortom, ook van de wolf kom je méér te weten dan wat voor- en tegenstanders beweren. Bosland is een nationaal park, waar de eerste wolvenroedel zijn nest maakte.
Zeehond en Lynx
Ook naar deze dieren gaat Cobbaert vol verwondering op zoek. Wat is het geheim achter de terugkeer van de zeehond en is het een onschuldig, glad beestje? Hij wil weten waar ze leven, of ze bedreigd worden en hoe het samenleven met de mens verloopt. En zal een lynx hier ooit aan een gezin beginnen?
Onderweg praat hij met biologen, natuurbeschermers, jagers, kunstenaars, met boeren, beleidsmakers en toevallige passanten. Overal ziet hij schoonheid in de wilde natuur en hoopt die waardering op de lezer over te dragen, zodat die de bescherming ervan als een noodzakelijk iets ziet.
Camiel, de kat
Cobbaert weet zijn lezers mee te slepen in verhalen over de dieren en dat doet hij door ons deel te laten worden van de avontuurlijke uitstappen. Gemakkelijk zittend in je zetel, met de verwarming aan, je voeten op een bankje, met een kopje koffie naast je, lees je dat hij met een dikke winterjas en een muts aan de rand van het militaire domein staat of al een uur in het wildpark van Han-sur-Lesse tegen een boom geleund wacht, fototoestel in de hand. Hij doet ons meetrillen van emotie als hij recht in de ogen van een lynx kijkt. Hij maakt duidelijk dat de wilde natuur “in onze achtertuin” zo mooi is en dat biodiversiteit al onze aandacht verdient.
De tochten leiden hem langs Bosland, de Scheldevallei, het Kempenbroek, het Zwin, de Brabantse wouden en de Vallei van de Semois.
Hij kiest ervoor dat met veel humor in een alledaagse taal te doen, die soms op spreektaal lijkt. De zwerftochten, de autoritten, het vele wachten wisselt hij af met filosofische bedenkingen en met huiselijke taferelen waarin zijn kat, Camiel, een voorname rol speelt.
Mooie foto’s in het midden. Een nawoord van Helga Van der Veken (ondervoorzitter WWF-België), en Aanvullende lectuur (waarin Cobbaerts eerste boek Wild Land en David Attenborough niet ontbreken) vind je achteraan.
Gerda Sterk
