26 oktober 2026
Zoete donderdag
Dit is het vervolg op ‘Cannery Row’ uit 1945. Na het einde van de oorlog verblijven de zonderlinge figuren terug in de bekendste straat van Monterey.
John Steinbeck is geboren in 1902 in Salinas. Een grote Amerikaanse stad niet ver van Cannery Row gelegen. Hij stierf aan een hartfalen in 1968 in New York. Om zijn ouders plezier te doen studeerde Steinbeck mariene biologie aan de Stanford Universiteit. Studie was voor hem echter bijkomstig. Hij was ervan overtuigd schrijver te worden en verliet na zes jaar de universiteit zonder diploma. Vanaf 1925 woont hij in New York waar hij werkt als freelanceverslaggever voor The American. Terug in Californië schreef hij in 1929 zijn eerste roman Cup of gold, zonder succes. Het duurde tot 1935 vooraleer hij met Tortilla Flat bekendheid verwierf als auteur. De Californische schrijverskring bekroonde het werk met de gouden medaille voor het beste debuut. Dit succes werd in 1939 bevestigd met de Pulitzerprijs voor The grapes of wrath (De druiven der gramschap). In 1962 volgde de bekroning met de Nobelprijs voor Literatuur.
Zoete donderdag verscheen in 1954. Het verhaal speelt zich weer af in Cannery Row. De oorlog is voorbij en sommigen keerden niet terug. Doc is de belangrijkste bewoner. Hij is marien bioloog die zich toelegt op het bestuderen van octopussen. Hij dompelt zich onder in wetenschappelijk onderzoek in de hoop een grootse studie te kunnen schrijven. Doc is een eerlijk man met een groot hart en veel begrip voor al zijn excentrieke buren van Cannery Row. Zijn studie wil maar niet lukken en hij voelt een knagende ontevredenheid. Doc’s vrienden maken zich zorgen en denken dat hij liefde nodig heeft. Er duikt een excentriek meisje in het verhaal op wier leven niet over rozen ging. Na meerdere misverstanden slagen de vrienden erin de twee samen te brengen.
Zoete donderdag is een hilarische roman. In veertig korte hoofdstukken weet Steinbeck een meeslepend verhaal te creëren over de bewoners van deze straat dicht bij de Stille Oceaan. Met zijn directe stijl zijn het korte, aangrijpende beschrijvingen van de realistische gebeurtenissen waar deze zonderlinge mensen bij betrokken zijn. Ze hebben een samenleving gecreëerd die tegelijk pittoresk maniakaal en avontuurlijk is. Maar bovenal blijven het goedhartige slungels die elkaar niet kunnen missen en er alles aan doen om mekaar te helpen. Dat dit meestal niet het beoogde succes heeft, is hun zorg niet. Steinbeck schetst een vertederende, humoristische en daar bovenop ook een filosofische samenleving waarin de lotgenoten van het leven een rommelig feest maken. Het zijn sterke karakters die weten te overleven in benarde omstandigheden. Met sprekende dialogen tekent hij karaktervolle figuren die vergeefse pogingen doen om het leven onder controle te krijgen. Met zachte humor weet hij van de zo verschillende karakters een haarscherp en aangrijpend beeld te schetsen.
De filosofie die Steinbeck in het verhaal onderbrengt is waardevol en komt zeker niet moraliserend over. Het hoofdstuk waarin de Ziener optreedt is hierbij veelzeggend. Deze man zal trouwens op het einde van het verhaal terug opduiken. Na zovele jaren blijft Zoete donderdag een prachtboek en zet het aan om ook andere werken van deze auteur te lezen. Steinbeck schreef zestien romans, zes non-fictie boeken en vijf bundels met korte verhalen.
Paul Van Aelst
