Een woord voor   /    /   Zullen we er al maar meteen Wittgenstein bijhalen? Want daarover gaat Een woord voor van Eva Meijer. Zowat elke pagina van haar roman dolt met dat bedrieglijk evidente aforisme: “De grenzen van mijn taal betekenen de grenzen van mijn wereld.” (Tractatus Logico-Philosophicus (1921), stelling 5.6) Taalfilosofie op ‘zijn’ best… (Of is op ‘haar’ best grammaticaal correcter?) Het punt is: welke woorden we ook gebruiken om de wereld te beschrijven, het gaat daarbij om een door en door politiek spel. Macht. (p.47) Zodat romanfiguur Agnes al van meet af moeiteloos gelijk krijgt: met elk woord dat je kwijtraakt, verlies je een stuk contact met een gezamenlijke wereld. En als die begint te rafelen en er losse eindjes ontstaan, kan hij ons op een bepaald moment niet meer dragen. (p.63) Verlies van taal is verlies van eigenheid. Én verlies van verbondenheid. Woorden zorgen voor verbinding… 8 april 2026

Waanzin. Een gids door de gekte   /    /   Waanzin. Vandaag staat het fenomeen voor zoiets als mentale ontregeling en wordt het vaak gekoppeld aan psychiatrische ziekte en krankzinnigheid. Maar was het niet reeds Plato die, bij monde van Socrates, althans sommige vormen van waanzin (μανία) beschouwde als waardevoller dan rationaliteit omdat ze van de goden komen: “In feite hebben we juist onze hoogste zegeningen te danken aan de waanzin (μανία), die ons waarlijk door een goddelijke gunst wordt verleend.” (Phaedrus 244a Vert. X. De Win). Waarna Socrates fijntjes de lof zwaait over het goede dat de profetes in Delphi en de priesteressen in Dodona brachten wanneer in een waanzinnige toestand, maar weinig of niets wanneer zij bij hun verstand waren. De anekdote zegt veel over de waardering van waanzin t.o.v. rationaliteit. Toen. Maar zit dat anders vandaag? 23 maart 2026

Wereldburgers. Over verbeelding, identiteit en een plek om te wonen (+ podcasts)   /    /   Kan een meer filosofisch gedragen parcours ons helpen om betere wereldburgers te worden? In een wereld die meer en meer verloren loopt en verdeeld raakt in polarisatie, nationalisme en uitsluiting blijven politicologische, economische, sociologische en dito antwoorden onmisbaar en nuttig, maar blijken ze ook onvoldoende. Want veelal rationeel en verklarend, dat wel, maar ook weinig ethisch. Een de(r)gelijk antwoord ligt – blijkbaar - vooral in elk van ons. En dus in meer zelfkritische ethische reflectie… 20 november 2025

Mens en machine - Waarom we techniek de baas moeten blijven   /    /   De alarmsirene ging intussen al ettelijke keren af: “Het gaat met deze gemechaniseerde samenleving en de versnelling van de informatietechnologie de verkeerde kant op!” De gevolgen van de onstuitbare opmars van kunstmatige intelligentie, de smartphone en sociale media zijn immens. Er is geen houden aan… 15 juli 2025

Waarheid en objectiviteit. Wetenschapsfilosofie – handelingstheorie – het bewustzijn – het brein en de computer   /    /   Waarheid? Objectiviteit? Met die begrippen bij de hand bespreekt Ruud Bosman in ‘Waarheid en Objectiviteit’ een aantal wetenschapsfilosofische onderwerpen uit de natuurwetenschappen en de sociale wetenschappen: “In de wetenschap hoort objectiviteit thuis in de natuurwetenschappen. In de sociale wetenschappen gaat het vrijwel uitsluitend om ‘intersubjectiviteit’; over het herkennen en begrijpen van overeengekomen betekenissen.” (p.12) Scherper kan de tweedeling niet zijn, maar ze is wel klassiek. 5 april 2025

Vrank en vrij, maar mens!   /    /   (Met drie podcasts) 18 februari 2025

De vloek van de nootmuskaat – Boodschap aan een planeet in crisis   /    /   Welk verband is er tussen de strijd om het handelsmonopolie in de muskaatnoot en de huidige wereldwijde klimaatverandering? Amitav Ghosh zoekt het uit in ‘De vloek van de nootmuskaat’. Maar is zijn aanklacht tegen westerse waarden en economische ideologieën gerechtvaardigd? 24 november 2024

Leer denken als een filosoof. 12 essentiële principes voor mentale weerbaarheid   /    /   Leer denken als een filosoof... Het klinkt opdringerig en dwingend. Ongetwijfeld wervend en uitdagend bedoeld, maar al meteen met het volste vertrouwen in de evidentie dat elkeen - elke Jan Modaal? - daar ook de noodzaak van beseft en het wil nastreven. Begint filosoferen immers niet ergens bij de nadrukkelijke en bewuste wil om dat te doen? En in alle weer en wind te volharden. Een bijzonder humane en humanistische aandrang, toch? 18 september 2024

Wittgenstein een biografie   /    /   Ludwig Wittgenstein geeft te denken. Nog steeds. Maar eerst even dit: “Waarover je niet kan spreken, moet je zwijgen.” De veelal cassant aangehaalde quote uit ‘Tractatus Logico-Philosophicus’. (On)handig sofisme bij verhitte debatten en discussies als beslissende argumenten om je gelijk te halen opgebruikt zijn en het gevaar van een patstelling opdoemt. Een retorisch trucje om zonder verder gezichtsverlies de arena te verlaten… Waarna ‘Ludwig W.’ bij sommigen een pseudo-erudiet belletje doet rinkelen genre “Aha. Wittgenstein!” Maar daarna houdt het meestal op… 13 augustus 2024

Wat ons verplicht Deel II Essay over denken en existentie   /    /   Quote: ‘Het besef dat we voor onszelf een vraagstuk zijn en blijven spreekt niet uit de vele en vaak diepgewortelde overtuigingen waarmee we onze levens leiden.’ (p. 249) Het zou de samenvatting kunnen zijn van alles wat Karl Verstrynge ons wil voorleggen in de trilogie ‘Wat ons verplicht’ Zelfkennis. De existerende mens die zichzelf in vraag stelt, maar nergens eenduidige antwoorden vindt. De echo van dat andere aanmanende, maar net zo goed onhaalbare existentieel gebod ‘Wordt wie je bent!’ Nietzsche achterna? Mogelijk… 11 maart 2024