24 maart 2026
Verzamelde verhalen
Thomas Mann (1875-1955) is een van de belangrijkste Duitse schrijvers van de 20e eeuw, bekend om zowel zijn romans als zijn korte verhalen en novellen. Zij geven een beeld van zowel zijn schrijverschap, als de tijd waarin hij leefde en de ontwikkeling van zijn literaire stijl. Zijn psychologische diepgang, esthetische precisie, politieke en filosofische betrokkenheid zijn onmiskenbaar.
Lees hier wat hij schreef in 1938 tijdens zijn lezingentournee door de VS!
“Het feit dat de democratie vandaag de dag niet is veiliggesteld, maar wordt aangevallen, ernstig wordt bedreigd van binnenuit en van buitenaf, dat het opnieuw een probleem is geworden, is iets dat Amerika ook voelt. Het voelt dat het uur is aangebroken voor zelfreflectie van de democratie, om haar opnieuw in herinnering te roepen, te heroverwegen en in het bewustzijn te brengen — kortom: om de democratie te vernieuwen in denken en voelen.”
Thomas Mann behoort tot de klassiekers. Hij heeft de nobelprijs gekregen in 1929.
Eén van zijn bekendste werken De dood in Venetië begint met de fascinatie van een oudere man voor een beeldschone 14-jarige knaap en eindigt met de dood van de 50-jarige. Morele spanning, schoonheid en verlangen staan op gespannen voet met het burgerlijke leven. In de novelle Tonio Kröger lezen we dat een kunstenaar onmogelijk deel kan nemen aan het gewone leven.
Mann voorzag het onheil in het opkomende fascisme in 1930 en schreef erover in de novelle Mario en de tovenaar. Hij is niet bang om zijn politieke betrokkenheid openbaar te maken.
De dood
De dood is in bijna alle verhalen aanwezig, zowel ervaren door de stervende als door de achterblijvenden. Omdat Mann met een grote psychologische diepgang schrijft, kan je niet anders dan meegetrokken worden in zijn verhaallijn en zijn filosofische beschouwingen. In het verhaal De wet portretteert hij Mozes uit het Oude Testament op een heel eigen – af en toe ironische - manier. Er wordt veel bloed door Jahweh vergoten en zo wordt hij door Mozes geciteerd: “Als de naijverige God die ik ben… dood zal men hen stenigen en met pijlen zal men hen doodschieten, al zijn het er driehonderd.”
Of lees in De wil tot geluk: “De wil tot geluk, daarmee had hij de dood zolang bedwongen. Toen daaraan was voldaan had hij geen excuus meer om te leven.” Romantiek in al zijn heftigheid!
Literaire kenmerken
De personages worden nauwkeurig en complex uitgewerkt. Zijn stijl is verfijnd en zorgvuldig, met aandacht voor detail en sfeer. Naast persoonlijke en artistieke conflicten behandelt Mann politieke, religieuze en filosofische kwesties. Veel verhalen worden verteld vanuit het oogpunt van een observator of kunstenaar, wat een reflectie op de samenleving en het individu mogelijk maakt. Hij toont een diep inzicht in wat hij denkt over kunst, samenleving en de menselijke psychologie.
Conclusie
De bundel bevat een groot aantal niet eerder in het Nederlands vertaalde verhalen, naast enkele van zijn bekendste novellen. Ria van Hengel is een bekende vertaalster, die ook hier weer uitstekend werk verricht heeft. In haar Verantwoording maakt ze duidelijk dat ze de vooroordelen van Mann over allerlei groepen mensen (vrouwen, joden, zwarte mensen, zigeuners, boeren, dikke, gebrekkige, laagopgeleide personen) niet verdoezeld heeft. “Het maakt deel uit van het kunstwerk en weerspiegelt een historische werkelijkheid”. De termen die wij nu als schokkend ervaren, heeft ze in de vertaling niet weggewerkt: “Voor u ligt dus een ongecensureerde tekst.”
Gerda Sterk
