25 juni 2026
De Reichenbachs
Vier mensen, één gezin. Stuk voor stuk zijn ze op zichzelf aangewezen. Deze roman ontleedt hun leefwereld en is op zoek naar wat ze gemeenschappelijk kunnen hebben.
Berend Sommer is geboren in Amsterdam in 1990. Als redacteur was hij verbonden aan Elseviers Weekblad en aan HP/De Tijd. Hij woont in Parijs en is daar sinds 2020 woordvoerder van de Nederlandse ambassade. Zo kan hij vanop afstand schrijven over Nederland. Aan De Reichenbachs schreef hij vier jaar en dat verruimde zijn blik op zijn vaderland.
Met De Reichenbachs beschrijft Sommer de ondergang van een geprivilegieerd gezin uit de Haagse middenklasse. Vader Jaap is ambtenaar die aan het hoofd staat van de taskforce Omgevingswet. Moeder Willemijn was minister van onderwijs. Dochter Juliette is oorlogsjournaliste in Oekraïne en zoon Serge is een beroemd fotograaf met slechts twee foto’s op zijn naam.
Auteur Sommer is een belezen man en dat toont hij dan ook. Met de opzet van de roman verwijst hij naar De Buddenbrooks van Thomas Mann. Hij schrijft over de wereld van macht en politiek en de individuen die daaraan ten onder gaan. De vier familieleden hebben elk hun eigen problemen en ontzien elkaar niet.
De tekst zit vol met aforismen. Ze zijn scherp geformuleerd maar leggen erg de nadruk hoe de schrijver wenst dat we de familie zien. Daardoor laat hij weinig over aan de fantasie van de lezer. Het verhaal dat vader Jaap vertelt over een vakantieavontuur is zo te vergelijken met de roman Le Grand Meaulnes van Alain-Fournier. Als Sommer schrijft over de twee kinderen, Serge en Juliette, herken je daarin wat Hemingway “de verloren jeugd” noemde. Aan het slot van het boek zal moeder Willemijn trouwens het besluit trekken over haar twee kinderen: “Jullie zijn een verloren generatie”. Dat zij daarbij ook haar man en zichzelf niet ontziet komt tot uiting als Jaap voorstelt een hond te nemen om de eenzaamheid te verdrijven. Maar als hij even later Willemijn vraagt om terug naar huis te komen, beslist zij: “We kunnen best een hond nemen”.
De roman is opgebouwd uit drie grote delen. In het eerste deel ontmoeten we Serge en maken we kennis met Frank. Dit is een excentrieke figuur die op onverwachte momenten in het verhaal opduikt en zal zorgen voor de verbindingen tussen de familieleden. Hiermee wil Sommer de verloren jeugd een gezicht geven. Een wereld waarin vriendschap vluchtig is en controle houden op het leven moeilijk is. Het tweede deel begint met vader Jaap die voor een onderzoekscommissie moet verschijnen op beschuldiging van onzorgvuldig beheer van overheidsgeld. Moeder Willemijn is opgenomen in een gesloten inrichting. Zij was minister maar moest aftreden nadat zij betrapt werd op dronken rijden. In deel drie vinden we Juliette aan het Oekraïense front. Ze plant een ontmoeting met een gevangen Russische generaal en kan nauwelijks ontsnappen aan een aanslag. Frank zal hierbij wel gedood worden. Het boek sluit af met een gezamenlijk restaurantbezoek van de vier familieleden. Het verleden wordt afgesloten maar de toekomst ziet er niet beter uit.
De krab op het omslag is een bondige beschrijving van het familieverhaal. Een krab loopt niet rechtdoor en zo ook verloopt dit verhaal. Juliette vermoordt het beest door met grote kracht een mes door het pantser te drijven. De tafelgenoten worden bespat met restjes krabvlees en bloed. Dit zal aan hun handen blijven kleven. Soms is het beeld van het verhaal zo overdreven krachtig dat de mensen erachter verdwijnen.
In De Reichenbachs wordt het proces gemaakt van de betere Nederlandse middenklasse en bij uitbreiding van de hele Nederlandse maatschappij. Het is een persoonlijk verhaal met inzichten van de schrijver over onze tijd en onze samenleving. Wat vroeger de hoeksteen van de maatschappij heette – het gezin – wordt compleet onderuitgehaald. Deze gezinssituatie is net iets te uitzonderlijk om te kunnen overtuigen. Sommer schrijft grappig, is slim maar op het einde slaagt hij er net niet in om meeslepend te zijn. De gebeurtenissen zijn zo dik aangezet dat de waarachtigheid erin verdwijnt.
Paul Van Aelst
Dit boek werd eveneens gerecenseerd door Benny Madalijns.
