Francesco Petrarca, vertaler Chris Tazelaar
Paul Van Aelst
fictie
  • 5 keer bekeken
  • minuten leestijd
  • Reacties

Waardering

22 november 2026 Het geheim
Wie Petrarca zegt, denkt aan Laura en de onvergetelijke gedichten over haar. Combineer dit met de Zuid-Franse stad Avignon en het sprookje lijkt geboren. Dit boek, met de originele teksten van Petrarca, toont aan dat de realiteit veel moeilijker lag.
Francesco Petrarca is geboren op 20 juli 1304. In dienst van paus Clemens V weken zijn ouders uit naar Avignon, die daar vanaf 1309 in ballingschap verbleef. Het is deze paus die de Orde van Tempeliers besloot op te heffen. Petrarca studeerde rechten aan de universiteit van Montpellier (13-19-1323) en aan de universiteit van Bologna (1323-1325). Zijn passie lag echter bij literatuur en poëzie. Hij was goed bevriend met Boccaccio, auteur van de Decamerone. In 1326 stierf zijn vader en moest hij terugkeren naar Avignon. Hier kreeg hij de lagere wijdingen en legde hij zich toe op de studie van de Latijnse klassieken. Hij ging op zoek naar verloren klassieke manuscripten, zoals de werken van Cicero. Al spoedig werd hij beroemd als geleerde en dichter. 
Poëzie bleef belangrijk voor hem en zijn lyrische gedichten hebben vooral in de 17e eeuw grote invloed uitgeoefend. In 1341 werd hem door Parijs en Rome de dichterskroon aangeboden. Petrarca koos voor Rome en hij werd op 8 april 1341 (Paaszondag) op het Capitool gekroond tot “magnus poeta et historicus”. Heel wat van zijn gedichten zijn op muziek gezet door Monteverdi en Orlando di Lasso. Hij beschreef hierin zijn platonische liefde voor een mysterieuze vrouw met de naam Laura. Op 6 april 1327 (Goede Vrijdag) had hij haar gezien in de kerk van Sainte-Claire in Avignon. Een dame die hij zijn leven lang heeft bezongen in lyrische verzen. Ze zijn in het Italiaans geschreven en de bundel van 366 gedichten draagt de naam Il Canzoniere. Ze overleed aan de pest in 1348 zonder dat Petrarca ooit contact had met haar. 
Als actief geleerde met nadruk op persoonlijke ervaringen, emoties en twijfel inspireerde Petrarca kunstenaars en schrijvers. Met zijn humanistische ideeën zorgde hij voor erkenning van de menselijke waardigheid. De beschrijving van individuele ervaringen waren een startsein voor een moderne democratie en voor de mensenrechten. Hij overleed op 19 juli 1374 in Arquà, dat nu de naam Arquà Petrarca draagt.
Het geheim is een mooi verzorgd werk van uitgeverij Damon. De teksten zijn uit het Latijn vertaald door Chris Tazelaar. Hij zorgde ook voor de aantekeningen erbij. Drs. Tazelaar studeerde klassieke taal- en letterkunde. Hij werd leraar en later corrector aan het Christelijk Gymnasium Sorghvliet in Den Haag. Sinds 1990 vertaalde hij moraalfilosofische geschriften van Petrarca zoals De twee gezichten van Vrouwe Fortuna en Brieven van een bejaard man. In “Het geheim” zijn teksten opgenomen die inzicht geven in Petrarca’s denkproces en innerlijke onzekerheid.
Het boek begint met de Ventouxbrief van Petrarca. Eerst komt Verslag van de bestijging van de Mont Ventoux aan zijn vriend Dionigi. Tazelaar schreef hierbij een uitgebreide toelichting, gevolgd door een overzicht van Petrarca’s levensloop.
Het geheim neemt het grootste deel van het boek in beslag, beginnende met een gedetailleerde inleiding van Tazelaar. Hierop volg dan Petrarca’s geschrift: Het geheim, het verborgen conflict van mijn zorgen. Een andere titel van dit werk zou zijn geweest: De contemptu mundi, over het afwijzen van de wereld.
Onderwerp van Het geheim was het driedaagse gesprek tussen Petrarca en Augustinus. Petrarca worstelde met de persoonlijke vragen waarmee Augustinus hem confronteerde. Hij voelde zich onzeker en kon niet kiezen tussen de liefde voor Laura die onbeantwoord bleef of zijn uitkijken naar God. Hij was eerzuchtig wat betreft zijn poëtisch werk en tegelijkertijd wilde hij deemoedig zijn tegenover God.
Het laatste hoofdstuk van het boek draagt de titel Postea scripta en bevat twaalf  zeer verschillende, korte teksten van Petrarca. Zijn liefde voor de klassieke literatuur komen hier tot uiting. Er wordt ook dieper ingegaan op de persoonlijke houding die zijn leven bepaalde: dit was zijn verlangen naar roem enerzijds en zijn liefde voor Laura anderzijds. Daarnaast bleef hij zijn weg zoeken om tot bij God te komen.
Petrarca’s invloed ging verder dan zijn poëzie. Zijn ontboezeming over de persoonlijke ervaringen, zijn emoties en twijfel waren een aanzet tot erkennen van de menselijke waardigheid. Het belang van keuzes maken en de voortdurende twijfel hierrond dragen bij tot de menselijke waardigheid. Uiteindelijk kunnen hierin de eerste stappen gezien worden voor het ontstaan van de algemene mensenrechten.

Paul Van Aelst
Francesco Petrarca, vertaler Chris Tazelaar
Paul Van Aelst
fictie
-
_Paul Van Aelst - Recensent
Meer van Paul Van Aelst

_Van zelfde auteur

_Nieuwste recensies

Bekijk alle nieuwe recensies