De trein der traagheid   /    /   Johan Daisne is het pseudoniem van Herman Thiery, geboren op 2 september 1912 in Gent, gestorven in dezelfde stad op 9 augustus 1978. Hij studeerde Slavische talen en economie aan de Universiteit Gent, werkte een tijd als leraar, en bekleedde van 1945 tot zijn dood de functie van hoofdbibliothecaris van de Stedelijke Openbare Boekerij in zijn geboortestad. Die combinatie van archivaris en visionair, van man die boeken bewaart en man die boeken schrijft die de werkelijkheid voorbij willen, is naar mijn aanvoelen veelzeggend voor zijn gehele oeuvre. 11 mei 2026

Patrick Conrad. Leven, liefdes en werken van een Pink Poet   /    /   Patrick Conrad leerde ik kennen als filmmaker. Als regelmatig bioscoopbezoeker kon ik in 1987 niet om Mascara heen, zijn internationale productie met Charlotte Rampling in de hoofdrol en Hugo Claus als coscenarist: een afdaling in het Antwerpse travestiemilieu, een opera-minnende speurder die steeds dieper wegzakt in het moeras dat hij aanvankelijk dacht perfect te kunnen overzien. De film werd geselecteerd voor Cannes. Wat mij daarin het meest trof was hoe Conrad de decadentie filmde, zonder veroordeling, met een koele nieuwsgierigheid die meer onthult dan elk moreel commentaar had kunnen doen. 9 mei 2026

Job   /    /   Eerder las ik al verschillende boeken van Joseph Roth, maar zijn ‘Job’ uit 1930 was mij tot voor kort op een of andere manier steeds ontglipt. Een gemiste kans, want het is een van de mooiste en meest ontroerende boeken die ik de laatste jaren las. De nieuwe vertaling van Els Snick, fraai geïllustreerd door Koen Broucke en uitgegeven bij Van Oorschot, maakte het lezen ervan tot een bijzondere ervaring. 6 mei 2026

De boekhandelaar van Bologna. Hoe de Brabantse Arlenius de klassieke oudheid ontsloot   /    /   Dit boek gaat over een man die in 1510 het levenslicht zag in het Brabantse Aarle-Rixtel, een dorp dat je in weinig geschiedenisboeken zult terugvinden, en die uitgroeide tot een van de sleutelfiguren van het zestiende-eeuwse humanisme in Italië. Zijn naam: Arnoud van Eijndhouts ofwel Arlenius. 30 april 2026

Om de menselijkheid van de cultuur   /    /   Wie de naam Jan Amos Comenius voor het eerst hoort, denkt wellicht aan een wat gestoffeerde Tsjechische pedagoog die lang geleden enthousiast over schoolmethodes schreef. Dat beeld klopt, maar het dekt nauwelijks waar de man echt voor stond. Comenius (1592-1670) was filosoof, vredesdenker, utopist en iemand die in het Europa van de Dertigjarige Oorlog met een bijna koppige volhardendheid bleef geloven dat kennis, onderwijs en samenwerking de mensheid uit haar zelfverwoestende drift konden verlossen. 28 april 2026

De dood en de tuinman   /    /   Georgi Gospodinov opent zijn boek met één zin die onmiddellijk de toon zet: "Mijn vader was een tuinman. Nu is hij een tuin." Wie dat leest, weet meteen wat er komen gaat, maar niet hoe. En het hoe is alles in dit literaire meesterwerkje. 19 april 2026

Over Palestina   /    /   De beelden uit Gaza verdwijnen langzaam van onze schermen. Iran primeert in het nieuws, en wat gisteren nog een brandend conflict was, dreigt te verworden tot een vergeten tragedie. Het is precies in die context dat een klein boekje als ‘Over Palestina’ meer gewicht draagt dan zijn 176 bladzijden doen vermoeden. 19 april 2026

De mythen van Plato. Verhalen voor alle tijden.   /    /   Plato had het, paradoxaal genoeg, niet zo op mythen. In zijn ideale staat had hij de dichters liever buiten de deur gehouden, en zijn kritiek op de traditionele Griekse verhaalcultuur was al even scherp als zijn bewondering voor de logos, de rede. En toch staat zijn werk vol met verhalen die hij zelf verzon: een beschrijving van een verloren beschaving, de tragische gespleten bolletjesmensen, rondleidingen door de onderwereld, het ontstaan van de kosmos. 16 april 2026

Lázár   /    /   Op de Frankfurter Buchmesse van 2024 deed het manuscript van een onbekende 21-jarige Zwitserse student uitgevers tegen elkaar opbieden. Intussen zijn er in Duitsland meer dan tweehonderdduizend exemplaren van ‘Lázár’ over de toonbank gegaan, zijn de filmrechten verkocht aan regisseur Tom Tykwer (‘Babylon Berlin’) en verschijnt de roman nu ook in Nederlandse vertaling. 9 april 2026

Religieus atheïsme. (Post) moderne filosofen over God en godsdienst   /    /   God is terug. Zo opent Erik Meganck zijn boek, en hij voegt er meteen aan toe: niet helemaal zoals vroeger, gelukkig maar. God keert niet terug zoals wij terugkeren van vakantie of uit gevangenschap. De premoderne schepper van de middeleeuwen komt niet opnieuw aan de poort kloppen. Wat terugkeert, is iets anders en iets moeilijker te benoemen: God die doorheen de moderniteit is gegaan, doorheen zijn eigen dood, en daar aan de andere kant verschijnt, veranderd maar niet uitgewist. Een filosofische verrijzenis, schrijft Meganck. God is dood, leve God. 7 april 2026