JAWEL, IK ZING TERWIJL IK INADEM!   /    /   Als verwoed lezer en liefhebber van de Schone en Vrije Kunsten merk ik dat sommige boeken mij niet alleen iets bijleren, maar mij ook even doen stilstaan — om aandachtiger te luisteren en met hernieuwde nieuwsgierigheid te kijken naar wat het menselijk lichaam en de stem kunnen betekenen. ‘Jawel, ik zing terwijl ik inadem’ is zo’n boek. Het vertrekt van een ogenschijnlijk eenvoudige, maar tegelijk ontwrichtende vraag: wat gebeurt er wanneer we onze vaste ideeën over lichaam, adem en expressie durven loslaten? 8 januari 2026

De wandelaar en zijn schaduw – filosofie van het parareligieuze leven   /    /   In ‘De wandelaar en zijn schaduw’ onderzoekt filosoof Arnold Ziegelaar de levensbeschouwelijke toestand van de hedendaagse Europese mens. Het boek richt zich nadrukkelijk niet tot gelovigen die hun geloof bevestigd willen zien, maar tot lezers die leven na het verdwijnen van traditionele religies en die merken dat het seculiere wereldbeeld alleen niet volstaat om existentiële vragen recht te doen. Voor humanisten, atheïsten en agnosten die verdieping zoeken zonder geloof, is dit boek dan ook opvallend relevant. 7 januari 2026

Gesprekken tussen vluchtelingen   /    /   In ‘Gesprekken tussen vluchtelingen’, grotendeels geschreven tussen 1941 en 1944 en postuum uitgegeven, laat Bertolt Brecht twee mannen met elkaar praten. Dat lijkt weinig spectaculair, maar juist in die eenvoud schuilt de radicaliteit van het boek. Geen plot, geen klassieke spanningsboog, geen morele afronding, alleen dialogen. Brecht gebruikt het gesprek niet als versiering, maar als methode. Centraal staat de dialectiek: het systematisch onderzoeken van tegenstellingen. Hoop en wanhoop, orde en chaos, moraal en overleven worden niet verzoend, maar tegen elkaar uitgespeeld. 7 januari 2026

Het paradijs herwonnen   /    /   Wat, beste lezers, als een fout niet het laatste woord heeft? Wat als falen geen eindpunt is, maar een begin van inzicht? Zulke vragen raken aan iets wezenlijks in het menselijk bestaan. Ze klinken door in persoonlijke ervaringen van schuld en herstel, maar ook in de grote verhalen waarmee culturen zin proberen te geven aan verlies en hoop. 6 januari 2026

WIJ ZIJN GEEN MACHINES. Op zoek naar een nieuw mensbeeld   /    /   Eerst dit. De bekende uitspraak van François Backeljau (gespeeld door Luk Wyns) in de Vlaamse serie De familie Backeljau luidt: “… in wa veur ne wereld leven wij nà?” De ietwat bezwerende ‘formule’ wordt vaak ironisch gebruikt door Cois wanneer hij zich opwindt over de dagelijkse beslommeringen of zijn brutale buurman Marcel De Neudt. Het was een typische catchphrase uit de jaren 90, die de (volgens hem) algemene malaise of het absurdistische karakter van nogal wat dingen in zijn luie leventje perfect samenvatte… 5 januari 2026

Het grote zwijgen   /    /   Bij het lezen van ‘Het grote zwijgen’ van Erik Menkveld werd mij al snel duidelijk dat dit geen roman is die zich makkelijk laat lezen. Het boek vraagt aandacht, concentratie en de bereidheid om mee te gaan in het trage maar zorgvuldig gekozen tempo waarin het boek geschreven is. Daar staat tegenover dat het veel te bieden heeft: een zorgvuldig opgebouwd portret van een vriendschap onder spanning en een indringend tijdsbeeld van een Europa dat zijn vanzelfsprekendheden ziet afbrokkelen. Een beeld dat onmiskenbaar resoneert met de onzekerheden en verschuivende verhoudingen van onze eigen tijd. 5 januari 2026

Wat ik haar niet vertelde   /    /   Er bestaan biografieën die hun onderwerp vastpinnen, ordenen en verklaren. ‘Wat ik haar niet vertelde’ behoort niet tot dat type. Sigrid Bousset schrijft geen sluitend levensverhaal, maar een open, zoekend boek dat zich beweegt tussen biografie, memoir en literaire kritiek. Het is een werk dat weigert te reduceren en dat juist in zijn aarzeling en zelfreflectie een bijzondere helderheid bereikt. Door de figuur van Ivo Michiels niet te fixeren, maar laag voor laag bloot te leggen, herschrijft Bousset niet alleen het beeld van een schrijver, maar ook onze omgang met canon, macht en zwijgen. Ik geef deze recensie als ondertitel dan ook graag ‘De stilte ontrafeld of de ont-tovering’ mee. 24 december 2025

De sonnetten aan Orpheus / Die Sonette an Orpheus   /    /   Zoals ik misschien reeds eerder liet doorschemeren is Rainer Maria Rilkes roman ‘De aantekeningen van Malte Laurids Brigge’ veruit een van mijn lievelingsboeken. Na de voltooiing van dat boek in 1910, maakte Rilke (1875 – 1926) een behoorlijk lange periode zonder literaire creaties door. Daaraan kwam pas begin 1922 een einde, toen hij, zowaar uit het niets, de ‘Duineser Elegieën’, waaraan hij reeds in 1912 begonnen was, kon afwerken. In de zomer van 1921 had de dichter dankzij een meer dan welwillende beschermvrouw ‘een thuis’ gevonden in het Kasteel van Muzot (in het Zwitserse Sierre), waar hij in één gulp tussen 2 en 23 februari 1922, ook de ‘Sonnetten aan Orpheus’ uit zijn pen goot. Ik keek dus popelend uit naar de nieuwe vertaling van die sonnetten door Gerard Kessels. Ik las en recenseerde al eerder diens vertalingen van Rilkes ‘Getijdenboek’, zijn ‘Nieuwe gedichten’ en ‘Het boek der beelden’. 28 oktober 2025

En altijd is het de vrouw   /    /   Met ‘En altijd is het de vrouw’ duiken Kristien Hemmerechts en Guido Van Wambeke ten tweeden male in de dagboeken van Leopold Flam. Het boek vormt dus een voorlopig tweeluik met het in 2023 verschenen ‘Ik zal alles verdragen, ook mezelf’. Dat boek bleek al snel een kaskraker en zodoende werd er meteen besloten om een vervolg te schrijven. Wanneer er zo’n zeven maanden later, een nieuwe lading dagboeken opduikt in het ouderlijk huis van Raphaëlla, de oudste kleindochter van de filosoof, is het echte startschot voor een Flam 2.0 gauw gegeven. Interessante gebeurtenis is ook dat er eveneens enkele dagboeken van Flams vrouw, Julia Isbutsky, tevoorschijn waren gekomen. Eindelijk zouden we haar kant van het verhaal leren kennen, schrijft Hemmerechts in haar inleiding van het tweede boek. 21 oktober 2025

De Duchamp-Code   /    /   Bij Uitgeverij IJzer verscheen ‘De Duchamp-code’ van Ludo Menten. Een boek over Marcel Duchamp dus. De duivelskunstenaar die vandaag de dag vooral bekend staat als de uitvinder van de readymades. De ‘vader’ van de conceptuele stromingen in de hedendaagse kunst, zeg maar. Bovendien is zijn werk voor velen een welgekomen bron van inspiratie voor iedereen die wil morrelen aan de status van het ‘onaantastbaar’ gewaande kunstvoorwerp. 20 oktober 2025