17 juni 2026
Het Europa van Isaac Israëls
In het Kröller-Müller Museum (Otterlo) loopt van 24 april tot 30 augustus aanstaande de tentoonstelling ‘Het Europa van Isaac Israëls’, gewijd aan het werk van deze kunstenaar in relatie tot de door hem bezochte Europese landen.
Isaac Israëls werd op 3 februari 1865 in Amsterdam geboren. Hij groeide op in welstand. Vader Jozef Israëls was een bekend kunstschilder uit de Haagse School. Al op zijn dertiende werd Isaac van school gehaald en kreeg nu zijn verdere opleiding in het atelier van zijn vader. Hij genoot een bevoorrechte en kunstzinnige opvoeding in een artistiek gezin waar kunstenaars zoals Edouard Manet over de vloer kwamen.
Door de uitbouw van een Europees spoorwegennet in de tweede helft van de 19e eeuw kreeg de bevoorrechte klasse de mogelijkheid Europa te doorkruisen. Het was de tijd van de Grand Tour: welgestelde jongeren sloten hun opleiding af met een rondreis van enkele maanden langs de historische centra van Europa en studeerden er de klassieke kunst en cultuur.
Ook het gezin Israëls was gebeten door de reismicrobe. Vanaf 1877 bezochten zij in familieverband Parijs en Londen, en trokken doorheen Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk naar Italië.
Onder invloed van de romans van Zola bracht de eerste reis van Isaac Israëls zonder zijn familie hem naar de Borinage en de streek rond Charleroi, waar hij schetsen van mijnwerkers en arbeiders maakte.
Dat was nog maar het begin van zijn reislust. Levenslang zal hij Europa doorkruisen. Vooral Italië en Spanje genoten zijn voorkeur, samen met mondaine oorden als St. Moritz, mooie steden als Venetië en Florence en de zonnige kust van de Franse Middellandse Zee.
Vele jaren had hij terzelfdertijd een atelier in Parijs, Londen en Amsterdam. Hij reisde van het ene naar het andere atelier met tussendoor excursies naar Duitsland, Zwitserland, Denemarken, Zweden en zelfs naar Nederlands-Indië.
De vele reizen hadden een duidelijke weerslag op zijn oeuvre.
De vele reizen hadden een duidelijke weerslag op zijn oeuvre.
De catalogus van de tentoonstelling is opgebouwd rond de landen die hij bezocht heeft, beginnende met België, en verder Duitsland, Frankrijk, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland en Italië.
De afbeeldingen worden afgewisseld met vlot leesbare, erg toegankelijke bijdragen over het leven van de kunstenaar, zijn reizen en de contacten die hij onderhield met andere artiesten en schrijvers. Zij wakkerden zijn reislust aan en hun verhalen zetten hem ertoe aan ook meer exotische streken te bezoeken zoals de Marokkaanse stad Tanger. De drang naar het exotisme maakte toen landen aan de periferie van Europa zoals Spanje en Rusland erg in trek.
Een pluspunt zijn ook de drie schetsboekjes die in afzonderlijke kleine katernen mee ingebonden werden.
De mooi uitgegeven catalogus is een onmisbare handleiding bij het bezoek aan de tentoonstelling. Een voorafgaandelijke kennisname ervan is ideaal om de tentoongestelde werken ten volle naar waarde te kunnen schatten en ze beter te begrijpen.
Andermaal een voortreffelijke uitgave van Waanders Uitgevers.
Ignace Claessens
