2 juli 2026
Kunst als medicijn
Kan kunst de wereld redden? Creatieve activiteiten kunnen in elk geval de gezondheid gunstig beïnvloeden. Deze auteur is daarvan een vurig en onderlegd verdedigster.
Daisy Fancourt (°1990) is een Britse onderzoekster die hoogleraar psychologie en epidemiologie is aan het University College London. Ze trad toe tot de National Health Service waar ze werkt aan kunst- en klinische innovaties.
Kunst als medicijn levert het bewijs voor wat altijd al intuïtief werd aangevoeld: muziek, film, schilderkunst en literatuur zijn krachtige universele oppepmiddelen. Als medicatie niet helpt, kan kunst in vele gevallen de patiënt wel verder helpen. De kunsten in het algemeen zorgen voor ondersteuning en versterking van geest en lichaam. Daarnaast heeft kunst ook nog een gunstige invloed op het gedrag en de houding van de patiënt ten overstaan van de malaise. Kunst is geen overbodige luxe of hobby maar een levensreddend middel als al de rest het laat afweten. Het beleven van kunst dient dan ook te worden beschouwd als een pijler van gezond gedrag in het algemeen.
De medische wereld is er na tientallen jaren in geslaagd het tabaksverbruik in te dijken. Een volgende stap naar een gezondere wereld kan er in bestaan de bevolking te doen inzien dat een regelmatige kunstbeleving de weg is naar een gezonder leven. Kunst als medicijn is in dit opzicht een schitterend en grensverleggend boek. Fancourt toont aan hoe kunst, van muziek en dans tot schilderkunst en literatuur, de gezondheid en het welzijn sterk beïnvloeden. Zij stelt dat het beoefenen van kunst een opmerkelijk effect heeft. Zelfs het passief ondergaan van kunst, zoals het beluisteren van muziek of het bezoek aan musea verkleint het risico om gezondheidsproblemen op te lopen.
Fancourt bespreekt en analyseert kunst als nuttig voor het welzijn in het algemeen, voor psychische gezondheid, voor stress, voor pijn en zelfs voor een langer leven. Zij beschrijft in dit wetenschappelijk werk de resultaten van decennia aan onderzoek waar zij de nuttige verbanden kon leggen. Haar inzicht in de reusachtige hoeveelheid informatie van tientallen jaren wetenschappelijk onderzoek bundelt ze op een overzichtelijke manier. Haar doel is de manier waarop mensen kunst waarderen en ermee omgaan in het dagelijkse leven fundamenteel te veranderen. Ze geeft aan hoe we onze houding ten overstaan van kunst kunnen optimaliseren om gestelde gezondheidsdoelen te bereiken. Ze stelt dat we kunst dienen te ervaren als voedsel, regelmatig te gebruiken en levensnoodzakelijk. Ze zorgt voor een overzichtelijke lijst van tien punten die kunnen helpen om kunst in het dagelijks leven te implementeren.
Met Kunst als medicijn schrijft Fancourt een uitgebreid wetenschappelijk werk in een heldere taal. Ze is overduidelijk in haar intentie om de bevolking ertoe aan te zetten om gezonder te leven met behulp van kunst. Met overtuiging vertaalt ze haar wetenschappelijk werk naar de gewone lezer.
Het hele boek door legt Fancourt de grootste nadruk op muziek, zowel de passieve beleving als het actieve musiceren. Daarnaast geeft ze echter tal van voorbeelden waaruit de goede invloed van de diverse kunsten op het menselijke gestel blijkt. Voor wie meer wil zorgt Fancourt met 62 pagina’s aan noten voor voldoende verwijzingen of uitdieping.
Paul Van Aelst
Oorspronkelijke titel: Art cure
Vertaald door Roos van de Wardt
