27 juni 2026
Job
Dit is een schitterend nieuwe uitgave van een roman uit 1930. Bovendien is hij dit keer op een fijnzinnige wijze geïllustreerd door Koen Broucke die met zwartgrijze aquarellen de sfeer van het verhaal ondersteunt. Ten slotte zorgde Els Snick voor een moderne vertaling die de klassieke tekst vlot leesbaar maakt.
Joseph Roth werd geboren op 2 september 1894 in Brody. Een stad die nu in het westen van Oekraïne ligt. Zijn vader, die hij nooit gekend heeft, overleed krankzinnig in 1910. Roth werd opgevoed door zijn moeder en haar Joodse familieleden. Hij overleed in Parijs op 27 mei 1939 aan de gevolgen van alcoholisme. Naast zijn journalistiek werk was Job zijn eerste roman, geschreven in 1930.
Het boek bestaat uit twee delen. In het eerste deel beschrijft Roth het leven van de zeer gelovige Joodse leraar Mendel Singer, zijn vrouw Barbara en hun drie kinderen. Ze leven in een klein Oost-Europees dorp aan het einde van de 19e eeuw. Het verhaal begint bij de geboorte van het vierde kind. Het is een jongetje, Menoechem, dat zich echter niet normaal ontwikkelt. Voor moeder Debora wordt de gezondheid van haar zoontje een obsessie terwijl vader Mendel berust in het noodlot. De oudste zoon Jonas wordt opgeroepen voor het leger en de jongste zoon Sjermarja emigreert naar Amerika. Dochter Mirjam flirt met elke kozak die ze tegenkomt. De jongste zoon heeft succes in Amerika en overhaalt zijn ouders om ook te emigreren. Zij doen dat om hun dochter te redden van de kozakken. Menoechem moeten zij echter achterlaten bij een pleeggezin.
Het tweede deel speelt zich vervolgens af in Amerika. De familie komt terecht in een arme Joodse wijk in New York. Het ongeluk achtervolgt hen. Zoon Jonas wordt vermist op de Europese slagvelden. Dochter Mirjam wordt krankzinnig en moeder Debora sterft. Sjermarja sneuvelt in de oorlog. Mendel verliest zijn geloof en wordt een treurige oude vereenzaamde man. Op een godsdienstig feestmaal met Pasen verschijnt echter Menoechem, gezond en een begaafd dirigent. Door deze wonderbaarlijke wending van het verhaal hervindt Mendel toch weer zijn geluk en het geloof.
Job is een tragisch verhaal. Een geschiedenis waarin een gezin getroffen wordt door het noodlot. Vader Mendel verliest er zijn geloof bij en wordt zelfs afkerig van zijn godsdienst. Hij verwacht de komst van de Messias niet meer. Tot dat er op het einde een wonder geschiedt. De verloren gewaande zoon verschijnt en is zelfs een vooraanstaand musicus geworden. Het lijkt vergezocht maar door de geweldige beschrijvingen van Roth wordt het aandoenlijk geloofwaardig. Het universele thema van een godswonder heeft hij laten plaatsvinden. Roth toont zich hier als een geniale stilist. Hij schrijft met prachtige zinnen die de mensen en hun omgeving typeren. Hij schildert als het ware met taal en opvallend is zijn kleurbeschrijving bij de beelden die hij gebruikt. Zilver, goud, sterren, blauw en spiegels komen vaak voor.
Job is een meesterwerk waarin je telkens nieuwe fijnzinnigheden ontdekt. Roth kleurt zijn tekst zoals de miniaturisten vroeger een tekst tot leven wekten. Met korte, heldere zinnen en kleine, maar sterke beelden weet hij diep in zijn personages te dringen. De pijn en het lijden van de familie Singer worden zelfs na bijna honderd jaar en in een heel andere maatschappelijke context, herkenbaar getekend. Zo kan je niet anders dan meevoelen met vader Mendel en moeder Barbara. Hun vertwijfeling groeit in het boek tot Roth als apotheose het wonder aanbiedt.
Els Snick zorgde voor een vloeiende en beklijvende vertaling. Daarbij voegt ze nog een verklarend nawoord toe. Hierin verwerkt ze heel wat informatie over vroegere uitgaven en vertalingen van het boek. De illustraties van Koen Broucke passen op bijzondere wijze bij de melancholieke tekst. Dit is een uitgave om te koesteren.
Paul Van Aelst
Dit boek werd eveneens gerecenseerd door Ignace Claessens en Benny Madalijns
