28 juli 2026
U bent hier - Kunst in de openbare ruimte van Amsterdam
Bent u een kunstliefhebber en woont u in Amsterdam, dan is dit boek iets voor u! Woont u niet in Amsterdam, dan stapt u met het lezen van dit boek mee in het publieke debat over het gebruik en de betekenis van kunst in de openbare ruimte.
U bent hier – Kunst in de openbare ruimte van Amsterdam gaat over de monumenten, beelden, muurschilderingen en gedenktekens die we iedere dag tegenkomen maar waar we misschien niet bij stilstaan. En dat terwijl kunst in de openbare ruimte de omgeving verfraait of functioneert als oriëntatiepunt. Ze geeft een locatie smoel en sfeer, vertelt iets over de geschiedenis van de plek of haar bewoners. Ze zegt: u bent hier. Kunst in de openbare ruimte is niet statisch. Betekenis en gebruik veranderen voortdurend. Zeker nu de discussie woedt over de vraag van wie de openbare ruimte eigenlijk is, wie er een plekje verdient, en welke kunstwerken echt niet meer kunnen. In het boek wordt de potentie van de ‘collectie Amsterdam’ blootgelegd maar ook de pijnpunten.
Kunst in de stad
De stad verandert snel: het bevolkingsaantal groeit en diversifieert, de woonplaatsen worden dichter en hoger gebouwd, de wegen worden heraangelegd, parken en ruimten opnieuw ingericht. Daarmee verandert ook de impact van kunstwerken in openbare ruimten. Ze staan er ‘gewoon’, soms zelfs zonder naamkaartje, soms kan je ze aanraken, soms liggen ze onbereikbaar in het water. Je loopt er na een tijd voorbij zonder het beeld, het schilderwerk, het geluid, het licht, het gewrocht, nog op te merken.
Deze publicatie wil daarin verandering brengen: het wil de toeschouwer inzicht geven, hem of haar enthousiast maken en bewustzijn aankweken over het ‘waarheen’ we met z’n allen gaan.
Edo Dijksterhuis is de redacteur. Hij schrijft in zijn inleiding: “Er is behoefte aan een duidelijk zichtbaar debat over kunst in de openbare ruimte en burgers die argumenten in handen krijgen om dat debat inhoudelijk te voeren. Daarvoor is meer kennisdeling nodig, maar bovenal een beter idee over de Collectie Amsterdam – wat zij betekent of kan betekenen, voor wie, waarom en in welke vorm. Zodat die 1700 kunstwerken geen incidenten zijn, maar onderdeel van een verzameling.”
Op wandel
Met dit zware boek onder de arm de stad inlopen is redelijk moeilijk, maar de uitgave is geschikt om thuis te lezen en dat niet enkel in Amsterdam. Bladzijdegrote foto’s stellen kunstwerken voor, toegelicht door 12 verschillende medewerkers, die allemaal op de laatste bladzijden voorgesteld worden. Rabiaâ Benlahbib is directeur en curator van Kunstfort Vijfhuizen en Creative Court. Claudia Linders is architect, curator en beeldend kunstenaar. Sandra Smets is kunsthistoricus en kunstjournalist. Zo is iedereen op een of andere manier betrokken bij het onderwerp en geeft er een duidelijke mening over. Ze vertrekken van een centraal idee. Benlahbib heeft het over ‘Eigenaarschap’. Linders schreef een voorwoord waarin Amsterdam centraal staat, Smets behandelt ‘Tijdelijkheid’.
Een lijst met ‘Geraadpleegde literatuur’ en een alfabetisch namenregister laten de lezers toe zelf nog opzoekingswerk te verrichten.
Gerda Sterk
