15 juni 2026
Een kleine geschiedenis van bijna alles
Als je de vorige versie van dit boek nog niet hebt, dan moet je deze uitgave nu aanschaffen: Bill Bryson beschrijft de geschiedenis van het universum, van de oerknal tot de huidige beschaving, op zo’n toegankelijke en humoristische wijze, dat je op een plezierige manier bijleert. Hij neemt je mee door 14 miljard jaar tijd en ruimte, van sterrenstelsels tot atomen, van Kelvin tot Einstein.
Wetenschap is voortschrijdend inzicht
Bryson publiceerde deze ‘kleine’ geschiedenis oorspronkelijk in 2003. Hij en wij weten dat wetenschap gebaseerd is op voortschrijdend inzicht. Het is geen geloof in zogenaamde vaststaande openbaringen, wetenschap baseert zich op feiten. Als het over zoiets onbegrijpelijks gaat als de oorsprong van sterrenstelsels, het heelal, de aarde, het leven, dan voegt elke nieuwe wetenschapper er iets aan toe, maar – let wel - ook Newton, Einstein, Hubble en Darwin zaten er soms naast. We lezen niet alleen dat ontdekkers iets vonden en hoe ze het vonden, maar ook welke indruk het op de toenmalige wereld maakte en of het juist was of fout. Het zitten leuke verhalen tussen – zo worden ze alleszins verteld - maar het is de waarheid, naar best vermogen achterhaald door Bryson en vele anderen.
2.0
Soms zijn de verschillen heel klein. Zo lees ik in de uitgave van 2004 dat we gemiddeld zo’n 650.000 uur leven, terwijl ik nu lees dat we 700.000 uur leven. Juist is juist!
Soms is een sterrenstelsel van naam veranderd en dat is normaal, want elk jaar ontdekken we nieuwe, verbazingwekkende dingen in het heelal. De boodschap blijft dezelfde: er is zoveel dat we niet weten, dat we toch willen weten.
Bryson is in staat om moeilijke gegevens op een bevattelijke manier uit te leggen: denk maar aan de oerknal, proton, gen, het higgsdeeltje, CRISPERgen-bewerking. Sommige onderwerpen vragen al je aandacht en dan nog!
Hij wijst ook op de menselijke impact op onze aarde: ja, we zijn lelijke vervuilers, we schieten zeldzame dieren dood, we vissen zo ijverig dat we soorten doen uitsterven. “Het is een beangstigende gedachte dat we misschien tegelijkertijd het hoogst bereikbare voor en de grootst nachtmerrie van het universele leven zijn.”
Toch is er hoop: we zijn ons er eindelijk van bewust geworden dat we het hele ecosysteem aan het verstoren zijn en dat we in staat zijn ons leven en bestaan te verbeteren.
25 miljoen
Dit boek was vanaf 2003 enorm populair met circa 25 miljoen verkochte exemplaren in zeker 40 talen. Deze geactualiseerde editie biedt aan een nieuwe generatie lezers een uitgebreide kijk op recente wetenschappelijke ontdekkingen en dat – ik herhaal – op een heldere, spannende en meeslepende wijze.
Tijdens de lessen natuurkunde en chemie vielen/vallen er velen in slaap. Als Bryson een wetenschapper introduceert, doet hij dat met een goed verhaal (dat op feiten berust!) en eventueel met een paar hardnekkige roddels. Als diezelfde figuur een aantal bladzijden verder opnieuw opduikt, herinnert de auteur ons eraan wie dat was met een paar details, zoals bijvoorbeeld hoe die hoogbegaafde man in het normale leven er niet veel van bakte. Of dit: de paleontoloog Owen “was geen aantrekkelijke man, zowel qua uiterlijk als karakter. Een foto toont hem als een mager en sinister mens, een gezicht om baby’s aan het schrikken te brengen. Darwin haatte hem.” Zelfs als Bryson vertelt hoe Hubble tot het inzicht kwam dat het heelal uitdijde, wat de Belg Lemaître op het spoor bracht van een soort “vuurwerktheorie”, later benoemd als de oerknal, hangen we nog aan zijn lippen.
Dit is een boek geschreven door een niet-wetenschapper voor elke geïnteresseerde niet-wetenschapper.
Bill Bryson is een Amerikaans-Brits schrijver (Iowa 1951), die vooral bekend is voor zijn humoristische en toegankelijke non-fictie boeken over reizen, wetenschap en taal. Hij kondigde zijn schrijvers-pensioen aan in 2020, maar hij blijft bezig, getuige daarvan dit boek.
Gerda Sterk
